Υπέρτονο NaCl 15% Αντί Ισότονου Ορού, Εγκεφαλικό Οίδημα και Θάνατος: Νοσηλεύτρια Καταδικάστηκε — Οι Ιατροί Αθωώθηκαν

Υπέρτονο NaCl 15% Αντί Ισότονου Ορού, Εγκεφαλικό Οίδημα και Θάνατος: Νοσηλεύτρια Καταδικάστηκε — Οι Ιατροί Αθωώθηκαν

Δύο φιάλες υπέρτονου χλωριούχου νατρίου 15% παρέμειναν στο χειρουργείο μετά επέμβαση εχινόκοκκου — αντί να επιστραφούν. Την επόμενη μέρα χρησιμοποιήθηκαν για ενδοκοιλιακές πλύσεις σε λαπαροσκοπική επέμβαση. Βαρεία υπερνατριαιμία, εγκεφαλικό οίδημα, θάνατος σε 3 ημέρες. Ο ΑΠ απέρριψε την αναίρεση: η νοσηλεύτρια κίνησης καταδικάστηκε. Οι δύο ιατροί αθωώθηκαν.

Δικαστήριο
Άρειος Πάγος
Ζ΄ Ποινικό Τμήμα — 2017
Καταδικασθείσα
Νοσηλεύτρια
Νοσηλεύτρια κίνησης χειρουργείου
Ιατροί
Αθωώθηκαν
Αρχή εμπιστοσύνης — δεν γνώριζαν
Αποτέλεσμα ΑΠ
Απόρριψη Αναίρεσης
Οριστική καταδίκη νοσηλεύτριας
— ✦ —

Χρονολόγιο

8 Ιουλίου 2009 — Επέμβαση Α
Αφαίρεση ωοθηκικής κύστεως (πιθανός εχινόκοκκος). Για αντισηψία ζητήθηκε υπέρτονο NaCl 15% — παρελήφθησαν 3 φιάλες. Χρησιμοποιήθηκε μικρή ποσότητα μόνο — 1 φιάλη ανοίχθηκε και απορρίφθηκε. Οι 2 αχρησιμοποίητες φιάλες παρέμειναν στον αποθηκευτικό χώρο του χειρουργείου αντί να επιστραφούν.
8/9 Ιουλίου — Διάστημα
5 επεμβάσεις χωρίς πρόβλημα. Κανείς δεν απομάκρυνε τις φιάλες. Η νοσηλεύτρια κίνησης (αναιρεσείουσα) γνώριζε ότι ήταν «ξένο υλικό» που έπρεπε να επιστραφεί.
9 Ιουλίου 2009 — Επέμβαση Β
Λαπαροσκοπική αφαίρεση ωοθηκικών κύστεων. Τραυματιοφορέας (όχι νοσηλεύτρια) τοποθέτησε τις φιάλες στον λαπαροσκοπικό πύργο. Η νοσηλεύτρια κίνησης Γ.Σ. δεν έλεγξε τα σκευάσματα. Χρησιμοποιήθηκαν 2 λίτρα NaCl 15% για ενδοκοιλιακές πλύσεις.
9 Ιουλίου — Ανάνηψη
Εξωπυραμιδικά συμπτώματα 10 λεπτά μετά αποσωλήνωση. Επιληπτικές κρίσεις. Νέες εξετάσεις αίματος: Na=188, Na=198, Na=226 mmol/L (φυσιολογικό 135–145). Η διάγνωση υπερνατριαιμίας έγινε μόνο στις 16:00 — ώρες μετά.
9/10 Ιουλίου — ΜΕΘ
Αποσυμπιεστική κρανιοτομία. Νευροχειρουργός: «δραματική εικόνα εγκεφαλικού οιδήματος, εγκέφαλος καφέ από ισχαιμία». Θάνατος 11/7/2009.
✓ Ισότονο (σωστό)
0,9%
NaCl — για πλύσεις κοιλίας
Ετικέτα: ερυθρό πλαίσιο
✗ Υπέρτονο (λάθος)
15%
ΠΡΟΣΟΧΗ: Μόνο αν αραιωθεί!
Ετικέτα: πορτοκαλί πλαίσιο
— ✦ —

Ποιος Καταδικάστηκε — Ποιος Αθωώθηκε

✗ Καταδίκη — Νοσηλεύτρια Α.Χ.
Νοσηλεύτρια κίνησης της 1ης επέμβασης. Παρέλαβε τις φιάλες, γνώριζε ότι ήταν «ξένο υλικό», γνώριζε την επικινδυνότητα, δεν τις επέστρεψε μετά το χειρουργείο.
✗ Καταδίκη — Νοσηλεύτρια Γ.Σ.
Νοσηλεύτρια κίνησης της 2ης επέμβασης. Γνώριζε ότι οι φιάλες είχαν μείνει, δεν τις απομάκρυνε, δεν έλεγξε τα σκευάσματα πριν τεθούν στον λαπαροσκοπικό πύργο.
✓ Αθώωση — Γυναικολόγος
Δεν γνώριζε ότι παρελήφθησαν 3 φιάλες. Δεν είχε υποχρέωση να διαχειρίζεται φαρμακευτικό υλικό χειρουργείου. Αρχή εμπιστοσύνης προς νοσηλευτικό προσωπικό.
✓ Αθώωση — Χειρουργός
Δεν γνώριζε ότι είχαν μείνει φιάλες. Δεν ανήκε στα ιατρικά καθήκοντα η διαχείριση φαρμακευτικού υλικού. Αρχή εμπιστοσύνης — δεν είχε ενδείξεις ακαταλληλότητας νοσηλευτικού προσωπικού.
Οι Κανόνες που Θέτει ο ΑΠ

1. Αρχή εμπιστοσύνης ιατρών: Ο ιατρός δικαιούται να εμπιστεύεται το νοσηλευτικό προσωπικό ως προς τα καθήκοντά του, εφόσον δεν έχει ενδείξεις ακαταλληλότητας. Η διαχείριση φαρμακευτικού υλικού χειρουργείου δεν είναι ιατρικό καθήκον — είναι αποκλειστικά νοσηλευτικό.

2. Ευθύνη νοσηλεύτριας κίνησης: Η νοσηλεύτρια κίνησης φέρει την αποκλειστική ευθύνη για τον εφοδιασμό και τη διαχείριση φαρμακευτικών σκευασμάτων στο χειρουργείο — χωρίς ανάγκη υπόδειξης από ιατρό.

3. Η γνώση ισοδυναμεί με υποχρέωση: Νοσηλεύτρια που γνώριζε ότι ξένο επικίνδυνο υλικό βρισκόταν στο χειρουργείο και δεν το απομάκρυνε, ευθύνεται για τις συνέπειες — ακόμα κι αν τελικά τρίτος (τραυματιοφορέας) ήταν αυτός που το τοποθέτησε στον πύργο.

Η Εξέλιξη του Νατρίου — Αριθμοί που Σκοτώνουν

1η εξέταση (14:00): Na=142 mmol/L — φυσιολογικό. Κανείς δεν σκέφτηκε υπέρτονο.

2η εξέταση (αργότερα): Na=188 mmol/L — σοβαρή υπερνατριαιμία. Ακόμα δεν τέθηκε η σωστή διάγνωση.

3η εξέταση: Na=198 mmol/L. Η διάγνωση υπερνατριαιμίας τέθηκε στις 16:00 — ώρες μετά την ανάνηψη. Περιτοναϊκό υγρό: Na=226, πλευριτικό: Na=202 mmol/L. Το έλλειμμα νερού: 14 λίτρα.

Η αποκατάσταση έπρεπε να γίνει αργά — γρήγορη διόρθωση προκαλεί εγκεφαλικό οίδημα. Και παρά τη φειδωλή χορήγηση, το οίδημα δεν αποφεύχθηκε.

— ✦ —
Νομικό Σχόλιο

Αυτή είναι η μοναδική απόφαση της συλλογής όπου καταδικάζεται νοσηλεύτρια — όχι ιατρός — για ανθρωποκτονία από αμέλεια. Και αυτό είναι δικαιολογημένο: η αμέλεια ήταν αποκλειστικά νοσηλευτική, η ευθύνη ήταν σαφώς ορισμένη, και η γνώση της επικινδυνότητας αναμφισβήτητη.

Η απόφαση θέτει ρητά τα όρια της αρχής εμπιστοσύνης: ο ιατρός δεν είναι «επόπτης» όλων των διαδικασιών του χειρουργείου. Υπάρχουν καθήκοντα που ανήκουν αποκλειστικά στο νοσηλευτικό προσωπικό — και για αυτά ευθύνεται αυτό, όχι ο χειρουργός.

Πρακτικό δίδαγμα: σε κάθε επέμβαση που χρησιμοποιείται υλικό «δανεικό» από άλλο τμήμα, η νοσηλεύτρια κίνησης φέρει την ευθύνη επιστροφής του. Αυτή δεν είναι γραφειοκρατική λεπτομέρεια — είναι ζήτημα ζωής.

Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης

Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.

Το παρόν άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για εξατομικευμένη νομική καθοδήγηση επικοινωνήστε με το γραφείο μας.