Αορτοδωδεκαδακτυλικό Συρίγγιο — Εξιτήριο Χωρίς Διάγνωση, Αξονική που Δεν Έγινε
64χρονος εισάγεται στη κλινική με αιματέμεση, μέλαινες κενώσεις και αποβολή αίματος από τον ορθό. Το ιστορικό του περιλαμβάνει χειρουργηθέν ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής με τοποθέτηση συνθετικού μοσχεύματος. Ο γαστρεντερολόγος διενεργεί γαστροσκόπηση και κολονοσκόπηση — ανεπαρκείς εξετάσεις για την αναζητούμενη αιτία αιμορραγίας. Χορηγεί εξιτήριο με ένδειξη «βελτίωση» χωρίς να παραγγείλει αξονική τομογραφία. Δεκαεπτά ημέρες αργότερα ο ασθενής πεθαίνει από ραγδαία αιμορραγία συνεπεία αορτοδωδεκαδακτυλικού συριγγίου. Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης 2010: €80.000 σε κάθε ενάγοντα (χήρα και δύο τέκνα).
Το Κρίσιμο Ιατρικό Πλαίσιο
Ο ασθενής ήταν γνωστός φορέας κολοκοιλιακής αορτής με συνθετικό μόσχευμα από επέμβαση ανευρύσματος το 1999. Αυτό το ιστορικό δεν είναι τυχαίο σε συνδυασμό με αιμορραγία ανωτέρου πεπτικού — σύμφωνα με το ιατρικό εγχειρίδιο Χειρουργικής Παθολογίας που προσκόμισαν οι ενάγοντες: «ραγδαία αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό, σε ασθενή με ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής ή μόσχευμα σε προηγηθείσα εγχείρηση, πρέπει να θεωρείται ότι οφείλεται στη δημιουργία αορτοδωδεκαδακτυλικού συριγγίου εωσότου αποδειχθεί το αντίθετο».
Το αορτοδωδεκαδακτυλικό συρίγγιο εκδηλώνεται αρχικά με ήπια αιμορραγία — αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, ακολουθεί «καταστροφική» ραγδαία αιμορραγία. Η διάγνωση γίνεται με αξονική τομογραφία.
Η γαστροσκόπηση αναδεικνύει ευρήματα μέχρι τη μεσότητα της 2ης μοίρας του δωδεκαδακτύλου. Το αορτοδωδεκαδακτυλικό συρίγγιο παρατηρείται στην 3η μοίρα — εκτός εικόνας. Η κολονοσκόπηση ελέγχει το κατώτερο πεπτικό. Κανείς από τους δύο τρόπους δεν μπορούσε να δείξει αυτό που ψάχνονταν. Η αξονική τομογραφία, αντίθετα, θα έδινε αμέσως τη διάγνωση.
Αυτό το γνώριζε και ο θεράπων ιατρός — ο ίδιος δήλωσε ότι τα αποτελέσματα δεν τον «ικανοποίησαν» και ότι ήταν απαραίτητες περαιτέρω εξετάσεις.
Ο Ισχυρισμός της Υπεράσπισης — και Γιατί Απορρίφθηκε
Οι εναγόμενοι ισχυρίστηκαν ότι ο ασθενής αρνήθηκε να συναινέσει στις περαιτέρω εξετάσεις και ζήτησε μόνος του να φύγει — και επομένως ήταν αποκλειστικά ο ίδιος υπαίτιος για το θάνατό του.
Το Δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό ως ουσιαστικά αβάσιμο με τρία επιχειρήματα:
Δεν αποδείχθηκε ότι ο ασθενής ενημερώθηκε πλήρως για τις σοβαρές συνέπειες της μη υποβολής στις εξετάσεις. Μόνο η γνωστοποίηση ότι «πρέπει να γίνουν εξετάσεις» δεν αρκεί για έγκυρη άρνηση συναίνεσης.
Στο εξιτήριο δεν αναγραφόταν ότι ο ασθενής αρνήθηκε και αποχώρησε με δική του ευθύνη — αναγραφόταν μόνο «βελτίωση».
Ένας νοήμων ασθενής που πληροφορείται ότι κινδυνεύει η ζωή του δεν αρνείται δύο ανώδυνες ακίνδυνες εξετάσεις — τη στιγμή που προηγουμένως είχε υποβληθεί στην πολύ πιο επώδυνη κολονοσκόπηση.
Αν ήθελε να φύγει αρνούμενος θεραπεία, δεν θα είχε εισαχθεί αρχικά στην κλινική.
Το Δικαστήριο σημείωσε ότι σε περιπτώσεις όπου ασθενής αρνείται εξετάσεις, οι ιατροί συνήθως καταγράφουν στο φύλλο νοσηλείας ότι συνεστήθη η εξέταση, ο ασθενής αρνήθηκε και ζητούν υπογραφή. Εδώ δεν έγινε τίποτα από αυτά — αντίθετα, το εξιτήριο αναφέρει απλώς «βελτίωση». Αυτή η απουσία καταγραφής αποδυναμώνει πλήρως τον ισχυρισμό.
1. Σε ασθενή με γνωστό ιστορικό ανευρύσματος αορτής και κλινική εικόνα αιμορραγίας ανωτέρου πεπτικού, η αξονική τομογραφία είναι υποχρεωτική — όχι προαιρετική. Το συρίγγιο πρέπει να αποκλειστεί πριν χορηγηθεί εξιτήριο.
2. Εξιτήριο με ένδειξη «βελτίωση» ενώ η αιτία της αιμορραγίας δεν έχει εντοπιστεί συνιστά ιατρική αμέλεια. Η αναφορά βελτίωσης δεν αντικαθιστά τη διάγνωση — η βελτίωση των συμπτωμάτων μπορεί να είναι παροδική.
3. Για να αποτελέσει η άρνηση συναίνεσης ασθενούς λόγο απαλλαγής ιατρού, πρέπει να αποδειχθεί ότι ο ασθενής ενημερώθηκε πλήρως για τις συνέπειες. Η απλή σύσταση εξέτασης δεν αρκεί — απαιτείται κατανοητή εξήγηση του κινδύνου ζωής, καταγραφή της άρνησης και συνήθως υπογραφή του ασθενούς.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Η υπόθεση αυτή ανήκει σε μια συγκεκριμένη κατηγορία ιατρικής αμέλειας: την αμέλεια διάγνωσης με ενοχοποιητικό ιστορικό που αγνοείται.
Ο ιατρός γνώριζε το ιστορικό του ανευρύσματος — το συνομολόγησε. Γνώριζε ότι τα αποτελέσματα δεν εξηγούσαν τα συμπτώματα — το συνομολόγησε και αυτό. Γνώριζε ότι απαιτούνταν περαιτέρω έλεγχος — το επεσήμανε και ο ίδιος. Και παρ’ όλα αυτά χορήγησε εξιτήριο.
Η νομολογιακά ενδιαφέρουσα πτυχή της απόφασης είναι η αντιμετώπιση του ισχυρισμού περί άρνησης συναίνεσης. Το Δικαστήριο δεν αρκείται σε αφηρημένο συλλογισμό — εξετάζει τη συμπεριφορά του ασθενούς σε σχέση με τα συνολικά δεδομένα: είχε υποβληθεί στην πιο επίπονη εξέταση (κολονοσκόπηση), προσήλθε ο ίδιος αναζητώντας θεραπεία, και δεν υπάρχει κανένα έγγραφο αποτύπωσης της άρνησής του. Αυτό δείχνει πώς αξιολογείται η υποτιθέμενη «άρνηση» στην πράξη: χρειάζεται θετική απόδειξη, όχι απλώς ισχυρισμός.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης