Αμυγδαλεκτομή 9χρονου — Ανεπαρκής Αναισθησία, Καρδιακή Ανακοπή και Εσφαλμένη Αποσωλήνωση
9χρονος υγιής εισάγεται για αμυγδαλεκτομή — ρουτίνας επέμβαση. Ο αναισθησιολόγος χορηγεί κλασματικά μικρότερη δόση αναισθητικού από την ενδεδειγμένη: ο οργανισμός του παιδιού δεν είναι αρκετά υπό αναισθησία για να αναστείλει τα αντανακλαστικά. Κατά τη χειρουργική παρέμβαση εκδηλώνεται βραδυκαρδία και καρδιακή ανακοπή. Ο αναισθησιολόγος αποσωληνώνει εσφαλμένα το παιδί μετά την ανακοπή. Ο χειρουργός δεν τον εμποδίζει. Κανείς δεν καλεί ΕΚΑΒ για περίπου δύο ώρες. Το παιδί φθάνει στη ΜΕΘ σε κατάσταση ανακοπής, πεθαίνει από εγκεφαλική ανοξία. Πρωτοδικείο Ηρακλείου 2009: €502.608 σε γονείς, παππούδες και γιαγιάδες.
Η Αλυσίδα των Ιατρικών Σφαλμάτων
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2005, 9χρονος εισάγεται στην κλινική για αμυγδαλεκτομή. Προεγχειρητικές εξετάσεις φυσιολογικές. Το παιδί είχε χειρουργηθεί επιτυχώς στο παρελθόν με ολική αναισθησία για αδενοτομή. Η επέμβαση δεν παρουσιάζει κανένα ανησυχητικό στοιχείο.
- 08:45 — Ο αναισθησιολόγος χορηγεί εισαγωγική αναισθησία: 35 mg Θειοπεντάλης. Η ενδεδειγμένη δόση για παιδί 46 κιλών είναι 230–270 mg. Η χορηγηθείσα είναι κλασματικά μικρότερη — «πολύ ελαφρύ βάθος αναισθησίας».
- 09:00–09:25 — Έναρξη επέμβασης. Αφαίρεση δεξιάς αμυγδαλής χωρίς πρόβλημα.
- ~09:25–09:30 — Ο αναισθησιολόγος ανακοινώνει βραδυκαρδία. Διακοπή χειρουργείου. Ανακοπή — αντιμετώπιση με αδρεναλίνη, επιτυχής ανάταξη.
- ~09:30–10:40 — Μετά την ανακοπή ο αναισθησιολόγος αποσωληνώνει το παιδί. Η Κλίμακα Γλασκώβης του ασθενούς είναι 7-8 — έπρεπε να παραμείνει διασωληνωμένο.
- 10:40–12:12 — Κανείς δεν καταγράφει ζωτικά σημεία. Κανείς δεν καλεί ΕΚΑΒ. Το παιδί παραμένει αποσωληνωμένο, αναπτύσσεται οξύ πνευμονικό οίδημα.
- 12:12′.58” — Η μοναδική καταγεγραμμένη κλήση στο ΕΚΑΒ.
- 12:18′.55” — Άφιξη ΕΚΑΒ. Κορεσμός οξυγόνου 55%. Το παιδί επανασωληνώνεται.
- 13:19 — Άφιξη στη ΜΕΘ Παίδων σε κατάσταση καρδιακής ανακοπής, μυδρίαση άμφω, ασυστολία.
- 15:25 — Διακοπή αναζωογόνησης. Θάνατος από εγκεφαλική ανοξία.
Σύμφωνα με την πραγματογνωμοσύνη καθηγήτριας Αναισθησιολογίας: η χορηγηθείσα δόση Θειοπεντάλης (35 mg) για παιδί 46 κιλών αντιστοιχεί σε ποσοστό περίπου 13% της ελάχιστης ενδεδειγμένης δόσης. Με ανεπαρκή αναισθησία, τα αντανακλαστικά του αυτόνομου νευρικού συστήματος δεν κατεστάλησαν — γεγονός που σε συνδυασμό με χειρουργικούς χειρισμούς στον αεραγωγό οδήγησε στη βραδυκαρδία και την ανακοπή. Επιπλέον δεν χορηγήθηκε αναλγησία, δεν τεκμηριώθηκε ο τρόπος υποστήριξης της αναπνοής και δεν έγινε προξυγόνωση.
Η Ευθύνη Κάθε Ιατρού
Χορηγεί δόση αναισθητικού κλασματικά μικρότερη της ενδεδειγμένης χωρίς προνάρκωση ή αναλγησία. Μετά την ανακοπή, αποφασίζει εσφαλμένα την αποσωλήνωση παιδιού με Κλίμακα Γλασκώβης 7-8 — κριτήριο που επιβάλλει να παραμείνει διασωληνωμένο.
Δεν λαμβάνει αέρια αίματος μετά την ανακοπή, δεν καταγράφει ζωτικά σημεία στο κρίσιμο διάστημα. Η «υποβοηθητική» χορήγηση οξυγόνου υποδηλώνει ότι η αναπνοή δεν ήταν ικανοποιητική.
Δεν εμποδίζει την εσφαλμένη αποσωλήνωση παρά την αρχική αντίρρησή του — υποχωρεί χωρίς ιατρικά επιχειρήματα. Δεν καλεί ΕΚΑΒ παρά τη βαριά κατάσταση — αφήνει τον ασθενή αποσωληνωμένο για σχεδόν δύο ώρες.
Ο ισχυρισμός ότι επικοινώνησε με ΜΕΘ νωρίτερα απορρίφθηκε: τα τηλεφωνικά αρχεία ΕΚΑΒ καταγράφουν μόνο μία κλήση στις 12:12.
«Μέσα στο χειρουργείο δεν υπάρχει σχέση υπαλληλίας μεταξύ των ιατρών, οι οποίοι οφείλουν να μην ανέχονται τόσο εξώφθαλμα εσφαλμένες ενέργειες, όπως η αναίτια αποσωλήνωση μετά από ανακοπή.» Η αποσωλήνωση μπορεί να εμπίπτει στην αρμοδιότητα του αναισθησιολόγου — αλλά η ανοχή μιας προφανώς εσφαλμένης ενέργειας συνιστά αυτοτελή αμέλεια του χειρουργού.
1. Η δόση αναισθητικού πρέπει να αντιστοιχεί στο βάρος του ασθενούς και στις ανάγκες της επέμβασης. Η χορήγηση δόσης που δεν κατεστάλη τα αντανακλαστικά σε παιδί που υποβάλλεται σε επέμβαση αεραγωγού συνιστά σφάλμα στη βάση του σχεδιασμού της αναισθησίας.
2. Μετά από καρδιακή ανακοπή, το ελάχιστο επίπεδο συνείδησης για ασφαλή αποσωλήνωση είναι αντικειμενικά μετρήσιμο. Κλίμακα Γλασκώβης 7-8 επιβάλλει παραμονή σε διασωλήνωση. Η αποσωλήνωση υπό αυτές τις συνθήκες είναι ιατρικό σφάλμα ανεξάρτητα από την ειδικότητα.
3. Ο χειρουργός δεν αποποιείται ευθύνης επειδή ανήκει σε διαφορετική ειδικότητα από τον αναισθησιολόγο. Εντός του χειρουργείου υπάρχει υποχρέωση επαγρύπνησης για προφανείς εσφαλμένες ενέργειες που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή του ασθενούς.
4. Η καθυστερημένη κλήση ΕΚΑΒ αποτελεί αυτοτελή αιτία αμέλειας. Ο ιατρός του ΕΚΑΒ κατέθεσε ότι αν καλούνταν άμεσα βοήθεια το παιδί θα ζούσε. Δύο ώρες αδράνεια μετά ανακοπή σε παιδί χωρίς παρακολούθηση και χωρίς μεταφορά στη ΜΕΘ είναι ιατρικά αδικαιολόγητη.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Η απόφαση αυτή έχει σπάνια νομολογιακή πυκνότητα: αντιμετωπίζει ταυτόχρονα το σφάλμα στη δόση αναισθησίας, το σφάλμα στην αποσωλήνωση και το σφάλμα στην καθυστερημένη μεταφορά — και αποδίδει ευθύνη και στους δύο ιατρούς για ξεχωριστούς λόγους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διατύπωση για τις σχέσεις ιατρών εντός χειρουργείου. Το Δικαστήριο αντιστρέφει τη συνηθισμένη υπεράσπιση («δεν ήταν δική μου αρμοδιότητα»): η απουσία υπαλληλικής σχέσης δεν σημαίνει απουσία ευθύνης — αντίθετα, κάθε ιατρός οφείλει να μην ανέχεται προφανώς εσφαλμένες ενέργειες που θέτουν σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή του ασθενούς.
Εξίσου σημαντική είναι η επίδραση της Κλίμακας Γλασκώβης ως αντικειμενικού κριτηρίου. Το Δικαστήριο δεν αρκείται στον χαρακτηρισμό της αποσωλήνωσης ως «εσφαλμένης» γενικά — τεκμηριώνει γιατί ήταν εσφαλμένη με συγκεκριμένο και μετρήσιμο κλινικό κριτήριο. Αυτή η ακρίβεια έχει αξία για κάθε υπόθεση αναισθησιολογικής αμέλειας.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης