Νευροχειρουργός — Αποτιτανωμένος Δίσκος που Διαγνώστηκε ως Μηνιγγίωμα, Παραπληγία 67%
Γυναίκα με οξύ πόνο στην πλάτη υποβάλλεται σε μαγνητική τομογραφία που απεικονίζει μόρφωμα στη θωρακική μοίρα σπονδυλικής στήλης. Ο ακτινολόγος δίνει δύο εκδοχές: μηνιγγίωμα ή αποτιτανωμένος δίσκος. Ο νευροχειρουργός καθηγητής επιλέγει χωρίς περαιτέρω εξετάσεις να χειρουργήσει θεωρώντας ότι είναι μηνιγγίωμα — με οπίσθια προσπέλαση. Ήταν αποτιτανωμένος δίσκος, για τον οποίο ενδείκνυται πρόσθια θωρακοτομή. Μετεγχειρητικά η ασθενής εμφανίζει ατελή σπαστική παραπληγία, νευρογενείς διαταραχές και μόνιμη αναπηρία 67%. Πρωτοδικείο Αθηνών 2009: €137.722 + €1.300/μήνα επί πενταετία. Ο βοηθός χειρουργός απαλλάσσεται.
Τα Δύο Ιατρικά Σφάλματα
Η μαγνητική τομογραφία απεικόνισε αποτιτανωμένη εξεργασία στη θωρακική μοίρα (Θ7-Θ8) με συμπίεση νωτιαίου μυελού. Ο ακτινολόγος — επίκουρος καθηγητής — δεν αποφάνθηκε οριστικά: «μπορεί να οφείλεται σε μηνιγγίωμα ή σε κήλη αποτιτανωμένου δισκικού υλικού».
Από εκεί και πέρα η ευθύνη του νευροχειρουργού θεμελιώνεται σε δύο διακριτά σφάλματα:
Ο ακτινολόγος έδωσε δύο εκδοχές — όχι μία. Η διάγνωση ακτινολόγου δεν ήταν δεσμευτική για τον χειρουργό. Ως υπεύθυνος θεράπων ιατρός, όφειλε να συνεκτιμήσει όλα τα δεδομένα και να διατάξει περαιτέρω εξετάσεις πριν την επέμβαση.
Αντί αυτού, ακολούθησε μία από τις δύο εκδοχές ως βεβαιότητα. Οι ιστολογικές εξετάσεις μετεγχειρητικά επιβεβαίωσαν ότι επρόκειτο για οστεοχόνδρινο ιστό — δηλαδή αποτιτανωμένο δίσκο, όχι μηνιγγίωμα.
Για μεγάλους αποτιτανωμένους θωρακικούς δίσκους η ενδεδειγμένη μέθοδος είναι η πρόσθια θωρακοτομή με μερική σπονδυλεκτομή — αποφεύγεται έτσι οποιαδήποτε επαφή με τον νωτιαίο μυελό.
Ο χειρουργός επέλεξε οπίσθια προσπέλαση, η οποία: α) ήταν κατάλληλη αν επρόκειτο για μηνιγγίωμα, β) για αποτιτανωμένο δίσκο απαιτούσε χειρισμούς σε άμεση επαφή με τον νωτιαίο μυελό και γ) είχε τη στιγμή εκείνη εφαρμοστεί μόλις σε εννέα ασθενείς παγκοσμίως.
Ο ιατρός Τόρρενς, νευροχειρουργός, γνωμάτευσε ότι η μαγνητική τομογραφία φέρει τη χαρακτηριστική εικόνα πρόπτωσης θωρακικού δίσκου και ότι η ιστολογική έκθεση για οστεοχόνδρωμα συμπίπτει πλήρως με αυτή την εικόνα. Κατέληξε ότι αν είχε επιλεγεί πρόσθια προσπέλαση, ο κίνδυνος παράλυσης θα ήταν σημαντικά μειωμένος.
Απαλλαγή Βοηθού Χειρουργού
Στη δίκη ενάγεται και ο βοηθός χειρουργός. Το Δικαστήριο τον απαλλάσσει πλήρως: ως βοηθός ακολουθούσε τις εντολές του πρωτεύοντος χειρουργού — δεν αποδείχθηκε αμελής συμπεριφορά ούτε ως προς τη διάγνωση ούτε ως προς την εκτέλεση της επέμβασης. Η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στον θεράποντα ιατρό που έλαβε τις αποφάσεις.
Η Αποζημίωση — Εφάπαξ και Περιοδική
1. Η διάγνωση ακτινολόγου δεν δεσμεύει τον χειρουργό — ο χειρουργός φέρει αυτοτελή υποχρέωση διάγνωσης. Εάν ο ακτινολόγος δίνει δύο εκδοχές, ο χειρουργός οφείλει να εξαντλήσει τις διαγνωστικές δυνατότητες πριν αποφασίσει θεραπεία — ιδίως για αναντίστρεπτες επεμβάσεις.
2. Μέθοδος χειρουργικής προσπέλασης που έχει εφαρμοστεί παγκοσμίως σε εννέα μόνο ασθενείς δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ευρέως αποδεκτή. Η επιλογή μιας πειραματικής μεθόδου για τη συγκεκριμένη βλάβη, αντί της καθιερωμένης πρόσθιας θωρακοτομής, συνιστά σφάλμα επιλογής θεραπευτικής μεθόδου.
3. Ο βοηθός χειρουργός δεν ευθύνεται για τις αποφάσεις του πρωτεύοντος. Η ευθύνη για τη διάγνωση και την επιλογή μεθόδου ανήκει αποκλειστικά σε αυτόν που τη λαμβάνει — όχι σε εκείνον που ακολουθεί τις εντολές του στο χειρουργείο.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Η απόφαση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για δύο λόγους που αφορούν καθημερινά ζητήματα ιατρικής ευθύνης.
Πρώτον, η σχέση μεταξύ διάγνωσης ακτινολόγου και ευθύνης χειρουργού. Το Δικαστήριο θέτει με σαφήνεια ότι ο χειρουργός δεν μπορεί να εξαντλεί την ευθύνη λέγοντας «έτσι μου είπε ο ακτινολόγος». Ο χειρουργός ως θεράπων ιατρός έχει αυτοτελή υποχρέωση να εξετάσει κριτικά τη διάγνωση, να ζητήσει περαιτέρω εξετάσεις αν υπάρχει αμφιβολία και να λάβει την τελική κλινική απόφαση με βάση όλα τα δεδομένα — όχι μόνο ένα εξ αυτών.
Δεύτερον, το κριτήριο αξιολόγησης καινοτόμων τεχνικών. Το Δικαστήριο εφαρμόζει το χρονικό πλαίσιο αναφοράς: η επιλεγείσα τεχνική είχε εφαρμοστεί μόλις εννέα φορές παγκοσμίως τη στιγμή της επέμβασης. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούσε να εφαρμοστεί — σημαίνει ότι δεν μπορούσε να θεωρηθεί καθιερωμένη εναλλακτική της πρόσθιας θωρακοτομής. Και αν ο χειρουργός επιλέγει μία τέτοια τεχνική για τη συγκεκριμένη βλάβη, φέρει βαρύτερο βάρος αιτιολόγησης.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης