Θάνατος Λεχωίδας από Ατονία Μήτρας — Καθυστερημένη Μετάγγιση και Αναβλητικότητα στην Υστερεκτομή
33χρονη γεννά κανονικά το δεύτερο παιδί της. Αμέσως μετά εκδηλώνεται ατονία της μήτρας με έντονη αιμορραγία. Ο μαιευτήρας — λέκτορας του ΑΠΘ — επιμένει επί δύο ώρες σε μεθόδους που αποδεδειγμένα δεν είχαν αποτέλεσμα, χωρίς να αποφασίσει μετάγγιση αίματος ούτε υστερεκτομή. Όταν τελικά αποφασίζει τη διακομιδή είναι ήδη αργά. Η ασθενής φθάνει στο νοσοκομείο χωρίς σφύξεις, αναπνοή ή καρδιακό ρυθμό και δεν ανανήπτεται. Αφήνει πίσω της σύζυγο, δύο ανήλικα αγόρια (4 ετών και νεογέννητο), μητέρα και δύο αδέλφια. Ποινική καταδίκη για ανθρωποκτονία από αμέλεια — ποινή φυλάκισης 2 ετών, ανασταλείσα. Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης 2010: €350.499 σε έξι ενάγοντες.
Η Χρονολογία — Δύο Ώρες Αδράνειας
Στις 13 Ιουνίου 2001 ο τοκετός ολοκληρώνεται κανονικά. Γεννιέται υγιές αγόρι. Λίγο αργότερα αρχίζει η αιμορραγία. Ακολουθεί ένα χρονολόγιο αποφάσεων που δεν λήφθηκαν:
- 01:30 — Εκδηλώνεται ακατάσχετη αιμορραγία. Διάγνωση: ατονία μήτρας. Ο ιατρός χορηγεί οξυτοκίνη και μητροτάν, δοκιμάζει επιπωματισμό, υποκατάστατα αίματος.
- 01:45 — Αιμοδυναμική επιδείνωση: πίεση 80/40 mmHg, ασθενής σφυγμός. Αναισθησιολόγος ενημερώνει τον ιατρό.
- 02:00 — Ο ιατρός αποφασίζει μετάγγιση. Καλεί τον μικροβιολόγο για διασταύρωση — η κλινική έχει μόνο μία φιάλη αίματος.
- 02:10 — Αιμορραγία αυξάνεται.
- 02:40 — Έκπτωση συνείδησης.
- 03:00 — Έγκριση μετάγγισης. Ο σύζυγος αποστέλλεται στο ΑΧΕΠΑ για φιάλες αίματος.
- 03:15 — Επιστρέφει με αίμα. Μετάγγιση — χωρίς βελτίωση.
- 03:40 — Απόφαση διακομιδής. Ασθενοφόρο χωρίς εξοπλισμό ΜΕΘ.
- 04:00 — Άφιξη στο νοσοκομείο «Γεώργιος Παπανικολάου» χωρίς ψηλαφητές σφύξεις, αναπνοή, καρδιακό ρυθμό. Ανάνηψη αδύνατη.
Σύμφωνα με το γενικώς αποδεκτό επίπεδο ιατρικής γνώσης: εάν η αιμορραγία λεχωίδας λόγω ατονίας μήτρας δεν αντιμετωπίζεται με φαρμακευτικά μέσα και επιπωματισμό, η αιμορραγία γίνεται ακατάσχετη και επιβάλλεται άμεσα η μετάγγιση αίματος και η υστερεκτομή (αφαίρεση μήτρας) ως ύστατο μέσο διάσωσης της ζωής. Κάθε μαιευτήρας γνωρίζει αυτά τα βήματα.
Ο ιατρός γνώριζε ότι τα μέσα που εφάρμοζε ήταν ανεπαρκή. Παρά ταύτα επέμεινε σε αυτά για δύο ώρες χωρίς να αποφασίσει υστερεκτομή — ενώ στην κλινική υπήρχε χειρουργείο, ΜΕΘ και χειρουργοί που θα μπορούσαν να διενεργήσουν την επέμβαση.
Η Ποινική Καταδίκη
Η υπόθεση εκδικάστηκε ποινικά σε δύο βαθμούς. Το Γ’ Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης καταδίκασε τον ιατρό για ανθρωποκτονία από αμέλεια σε φυλάκιση τριάντα μηνών με τριετή αναστολή. Το Β’ Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης επιβεβαίωσε την ενοχή και επέβαλε ποινή φυλάκισης δύο ετών, ανασταλείσα.
Η ποινική αθώωση θα απέκλειε την αστική ευθύνη; Στην προκειμένη περίπτωση ωστόσο δεν έθετε ζήτημα — η ποινική καταδίκη σε αμφότερους τους βαθμούς αποτέλεσε ισχυρό τεκμήριο και στην αστική δίκη. Το Δικαστήριο επισήμανε επίσης ότι η ιδιότητα του πανεπιστημιακού διδασκάλου και η μακρόχρονη εμπειρία του ιατρού επιτείνουν την ευθύνη του — ένας έμπειρος ειδικός έχει αυξημένη υποχρέωση να αναγνωρίζει και να αντιδρά στην κρίση.
Τα Αιτήματα που Απορρίφθηκαν
Αξιοσημείωτα είναι τα αιτήματα που δεν έγιναν δεκτά — αποτελούν καθοδήγηση για την ορθή διατύπωση παρόμοιων αξιώσεων:
Έξοδα οικιακής βοηθού: Ο σύζυγος διεκδίκησε €57.600 για τρεις οικιακές βοηθούς που προσέλαβε για τα ανήλικα τέκνα. Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η αξίωση ανήκει στα ίδια τα τέκνα (ΑΚ 928 — αποζημίωση για απώλεια υπηρεσιών μητέρας), όχι στον πατέρα ατομικά. Εφόσον ο πατέρας το διεκδίκησε για δικό του λογαριασμό, απορρίφθηκε ως ενεργητικά αννομιμοποίητο.
1. Η αδράνεια σε αναμενόμενο κίνδυνο συνιστά αμέλεια ακόμη και αν οι αρχικές ενέργειες ήταν ορθές. Τα πρώτα βήματα (φαρμακευτική αντιμετώπιση ατονίας) ήταν σωστά. Η αμέλεια εντοπίζεται στο γεγονός ότι όταν αυτά απέτυχαν, ο ιατρός δεν προχώρησε — ενώ γνώριζε ότι δεν είχε άλλη επιλογή.
2. Η πανεπιστημιακή ιδιότητα και η πλούσια εμπειρία επιτείνουν, δεν μειώνουν την ευθύνη. Ο ιατρός είχε όλες τις γνώσεις — η παράλειψη είναι αδικαιολόγητη ακριβώς επειδή γνώριζε τι έπρεπε να κάνει.
3. Η αξίωση αποζημίωσης για απώλεια υπηρεσιών αποκατάστασης (π.χ. οικιακή βοηθός αντί μητέρας) ανήκει στα τέκνα — όχι στον επιζώντα γονέα ατομικά. Κρίσιμος ο ενεργητικά νομιμοποιούμενος ενάγων για κάθε κονδύλι.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Η υπόθεση αυτή ανήκει στην κατηγορία των πιο οδυνηρών: θάνατος νεαρής μητέρας κατά τον τοκετό, με δύο μικρά παιδιά, από αδράνεια ιατρού που διέθετε τα εργαλεία για να τη σώσει. Νομολογιακά όμως έχει αξία σε τρία επίπεδα.
Πρώτον, αποτυπώνει με σαφήνεια τη δομή της αμέλειας σε «επεισοδιακή» αστική ευθύνη: δεν αρκεί να ενήργησες σωστά αρχικά — αν μεταγενέστερα αδρανήσεις ενώ γνωρίζεις ότι η κατάσταση επιδεινώνεται και διαθέτεις τα μέσα δράσης, η ευθύνη γεννιέται εκεί.
Δεύτερον, η αντιμετώπιση των ισχυρισμών υπεράσπισης είναι εξαιρετικά λεπτομερής. Ο ιατρός ισχυρίστηκε τρία πράγματα: α) δεν ενημερωνόταν σωστά από την αναισθησιολόγο, β) υπήρχε διαταραχή πηκτικότητας που εμπόδιζε την υστερεκτομή, γ) η κλινική δεν διέθετε υποδομή. Και τα τρία απορρίφθηκαν με αποδεικτικά στοιχεία — όχι αφηρημένα.
Τρίτον, η απόρριψη της αξίωσης για έξοδα οικιακής βοηθού θυμίζει ότι η ενεργητική νομιμοποίηση (ποιος δικαιούται να αξιώσει τι) είναι ξεχωριστό ζήτημα από την ουσιαστική βασιμότητα της αξίωσης. Η αξίωση αυτή υπήρχε — αλλά τη δικαιούνταν τα τέκνα, που εκπροσωπούνταν από τον πατέρα ως γονέας, όχι ο πατέρας ατομικά.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης