Εσφαλμένη Μαστογραφία και Καρκίνος Μαστού: Ο Άρειος Πάγος Αναιρεί Αποζημίωση €125.000 λόγω Αντιφατικού Αιτιώδους Συνδέσμου στην Εφετειακή Απόφαση
Γυναίκα 39 ετών με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού υποβλήθηκε σε μαστογραφία. Ο ακτινολόγος δεν εντόπισε τις υπάρχουσες επασβεστώσεις και τη διαβεβαίωσε: «κανένα παθολογικό εύρημα». Δύο χρόνια αργότερα: διηθητικός καρκίνος, ριζική μαστεκτομή. Το Εφετείο επιδίκασε €125.331 αποζημίωση. Ο Άρειος Πάγος αναίρεσε την απόφαση — διότι δεν αποδείχθηκε με σαφήνεια αν ο καρκίνος του 2005 ήταν εξέλιξη ευρημάτων του 2003.
Σύνοψη της Υπόθεσης
Τον Μάρτιο 2003, γυναικολόγος του ΙΚΑ έδωσε παραπεμπτικό μαστογραφίας σε ασθενή 39 ετών — ειδικά λόγω οικογενειακού ιστορικού καρκίνου μαστού (η μητέρα της είχε αποβιώσει από τη νόσο). Στις 4 Απριλίου 2003 ο ακτινολόγος διενήργησε τη μαστογραφία και έγραψε στο πόρισμά του: «Μικροασβεστώσεις ή άλλα δευτερεύοντα σημεία κακοήθειας δεν παρατηρούνται». Ταυτόχρονα τη διαβεβαίωσε προφορικά ότι δεν υπάρχουν παθολογικά ευρήματα.
Η ασθενής ησύχασε — και δεν επισκέφθηκε ξανά γιατρό για τον μαστό για δύο χρόνια. Τον Ιούλιο 2005 ψηλάφισε μόνη της ογκίδιο. Νέα μαστογραφία ανέδειξε ακτινοσκιερό μόρφωμα και «ισχυρή υπόνοια νεοεξεργασίας». Στις 26 Ιουλίου 2005: ριζική μαστεκτομή αριστερά και λεμφαδενικός καθαρισμός. Ιστολογική εξέταση: διηθητικό καρκίνωμα πόρων, πολυεστιακή εξαλλαγή φαγεσωρικού τύπου.
Εκ των υστέρων, χειρουργός που επεσκόπησε την παλαιά μαστογραφία του 2003 επισήμανε επασβεστώσεις «που χρήζουν περαιτέρω διερεύνηση». Οι δύο πραγματογνώμονες που διόρισαν τα δικαστήρια επιβεβαίωσαν: επασβεστώσεις υπήρχαν, η μορφολογία τους ήταν ύποπτη, και έπρεπε να συσταθεί επανέλεγχος.
Χρονολογική εξέλιξη
- 4 Απριλίου 2003Μαστογραφία σε γυναίκα 39 ετών με οικογενειακό ιστορικό. Ο ακτινολόγος: «Μικροασβεστώσεις δεν παρατηρούνται» — ενώ υπήρχαν. Η ασθενής εφησυχάζει.
- Ιούλιος 2005Η ασθενής ψηλαφεί ογκίδιο. Νέα μαστογραφία: ισχυρή υπόνοια νεοεξεργασίας. Χειρουργός: άμεση επέμβαση.
- 26 Ιουλίου 2005Ριζική μαστεκτομή αριστερά + λεμφαδενικός καθαρισμός. Ιστολογική: διηθητικό καρκίνωμα πολυεστιακό. Ακολουθεί ορμονοθεραπεία.
- Σεπτέμβριος 2006Χειρουργός επεσκόπησε παλαιά μαστογραφία 2003: «Υπάρχουν επασβεστώσεις που χρήζουν διερεύνηση».
- 2007Αγωγή κατά ακτινολόγου και εταιρείας. Αίτημα αποζημίωσης.
- 2017 — Εφετείο ΘεσσαλονίκηςΑναγνωρίζει ευθύνη ακτινολόγου. Επιδικάζει €125.331 αποζημίωση.
- 2020 — Αναίρεση ΑΠΗ απόφαση αναιρείται — αντιφατικές αιτιολογίες ως προς τον αιτιώδη σύνδεσμο. Παραπομπή για νέα εκδίκαση.
Νομικά Συμπεράσματα
1. Η αμέλεια του ακτινολόγου αναγνωρίστηκε και επικυρώθηκε
Ο ΑΠ δεν αμφισβήτησε ότι ο ακτινολόγος αμέλησε: επασβεστώσεις υπήρχαν, ήταν ορατές με κατάλληλο εξοπλισμό, η μορφολογία τους ήταν ύποπτη — και δεν αναφέρθηκαν. Η εσφαλμένη διάγνωση οδήγησε σε εφησυχασμό της ασθενούς, η οποία δεν ακολούθησε επιπλέον εξετάσεις.
2. Το κρίσιμο ζήτημα: αιτιώδης σύνδεσμος
Το πρόβλημα εντοπίστηκε στο επόμενο βήμα — τον αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ αμέλειας και ζημίας. Το Εφετείο είχε αντιφατικές παραδοχές:
- «Δεν αποδείχθηκε με βεβαιότητα η ύπαρξη καρκίνου κατά το 2003»
- «Δεν αποδείχθηκε ότι ο καρκίνος του 2005 ήταν εξέλιξη ευρημάτων του 2003»
- «Η εσφαλμένη διάγνωση οδήγησε στη σωματική βλάβη (καρκίνο)»
- «Υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ αμέλειας και ζημίας»
Ο ΑΠ επισήμανε: δεν μπορείς να πεις και «δεν αποδείχθηκε ότι ο καρκίνος του 2005 ήταν εξέλιξη του 2003» και ταυτόχρονα «η αμέλεια αιτιωδώς συνδέεται με τον καρκίνο και τη μαστεκτομή». Χρειαζόταν επίσης να αποσαφηνιστεί: αν γινόταν η ορθή διάγνωση το 2003, θα αποφευγόταν η μαστεκτομή;
Σε υποθέσεις όπου η αμέλεια συνίσταται σε παράλειψη έγκαιρης διάγνωσης — όχι σε λάθος χειρουργικό χειρισμό — το δικαστήριο πρέπει να τεκμηριώσει:
- Ότι η νόσος υπήρχε κατά τον χρόνο της αμέλειας (ή θα εξελισσόταν ούτως ή άλλως)
- Ότι η έγκαιρη διάγνωση θα οδηγούσε σε ηπιότερη αντιμετώπιση
- Ότι η καθυστέρηση επέτρεψε εξέλιξη που θα αποτρεπόταν
Χωρίς αυτή την αλυσίδα αιτιότητας, η αμέλεια δεν συνδέεται νομικά με τη ζημία — ακόμα και αν η αμέλεια είναι προφανής.
3. Η ευθύνη της εταιρείας
Ο ακτινολόγος ήταν ιδρυτής, μέτοχος και επιστημονικός υπεύθυνος της ακτινολογικής εταιρείας. Η εταιρεία ευθύνεται εις ολόκληρον με τον ιατρό για τις πράξεις του. Αυτό επιβεβαιώνει τον κανόνα: η νομική ευθύνη ιατρού που λειτουργεί μέσω εταιρείας επεκτείνεται και στη νομική οντότητα.
- Σε ασθενή με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου, η ανοχή για αμφίβολα ευρήματα μειώνεται — η ευαισθησία ελέγχου πρέπει να αυξάνεται.
- Επασβεστώσεις ύποπτης μορφολογίας — ακόμα και αν δεν είναι οριστικά κακοήθεις — πρέπει να αναφέρονται και να οδηγούν σε σύσταση για συγκριτικό επανέλεγχο.
- Η προφορική διαβεβαίωση «δεν υπάρχει τίποτα» χωρίς αντίστοιχο γραπτό πόρισμα αυξάνει τον νομικό κίνδυνο.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Αυτή η απόφαση είναι εκπαιδευτική για δύο λόγους. Πρώτον, επιβεβαιώνει ότι η αμέλεια του ακτινολόγου ήταν αδιαμφισβήτητη: υπήρχαν επασβεστώσεις, δεν τις είδε ή δεν τις ανέφερε. Αυτό δεν αμφισβητήθηκε από κανένα δικαστήριο.
Αλλά δεύτερον, αναδεικνύει πόσο κρίσιμο είναι να αποδειχθεί και ο αιτιώδης σύνδεσμος — ότι η αμέλεια αυτή οδήγησε στη ζημία αυτή. Σε υποθέσεις εσφαλμένης διάγνωσης καρκίνου, το ερώτημα «αν είχε γίνει η σωστή διάγνωση, τι θα ήταν διαφορετικό;» είναι εξίσου σημαντικό με το ερώτημα «υπήρξε αμέλεια;». Και τα δύο πρέπει να τεκμηριώνονται χωρίς αντιφάσεις.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης