Φλεβοκαθετήρας που δεν Αφαιρέθηκε, Αιμορραγία στο Σπίτι και Θάνατος Ευάλωτου Ασθενούς — Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης 2020
Ασθενής με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου και πολλαπλό μυέλωμα — ιδιαίτερα ευάλωτος σε αιμορραγία — εισάγεται σε τμήμα επειγόντων για αιματολογικό έλεγχο. Μετά τις εξετάσεις εξέρχεται με τον φλεβοκαθετήρα στο χέρι που δεν αφαιρέθηκε. Το βράδυ εκδηλώνεται εκτεταμένη αιμορραγία στην οικία. Επανεισαγωγή στη νεφρολογική κλινική, αλλά η απαραίτητη νέα μετάγγιση αίματος καθυστερεί πάνω από τρεις ώρες. Ο ασθενής υπόκειται σε ανακοπή κατά τη διάρκεια της αιμοκάθαρσης και αποβιώνει. Το Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης επικυρώνει την αναγνώριση δύο ξεχωριστών αμελών παραλείψεων του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού και επιδικάζει χρηματική ικανοποίηση στη σύζυγο, τις κόρες και τον εγγονό του θανόντος.
Η Ιστορία της Υπόθεσης
Ο ασθενής, σε προχωρημένη ηλικία, πάσχει εδώ και χρόνια από χρόνια νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου λόγω πολλαπλού μυελώματος. Υποβάλλεται σε αιμοκάθαρση 2–3 φορές εβδομαδιαίως και ο αιματοκρίτης του εμφανίζει από τον Ιούλιο 2015 σταδιακή πτώση. Έχει αυτόχθονη αρτηριοφλεβική επικοινωνία (fistula) τόσο στο αριστερό όσο και στο δεξιό χέρι για τη σύνδεση με τον τεχνητό νεφρό. Η κατάσταση αυτή καθιστά κάθε αιμορραγία δυνητικά θανατηφόρα.
Οι Δύο Αμελείς Παραλείψεις
1. Μη αφαίρεση φλεβοκαθετήρα πριν την έξοδο. Ο φλεβοκαθετήρας τοποθετήθηκε αποκλειστικά για αιμοληψία. Μετά την ολοκλήρωσή της δεν υπήρχε κανένας λόγος — θεραπευτικός, διαγνωστικός ή άλλος — για να παραμείνει στο σώμα του ασθενούς. Η μη αφαίρεσή του εξέθεσε έναν ήδη εξαιρετικά ευάλωτο ασθενή σε αδικαιολόγητο κίνδυνο αιμορραγίας στην οικία, όπου δεν υπήρχε ιατρική εποπτεία. Ιδιαίτερα επιβαρυντικό το ότι ο καθετήρας τοποθετήθηκε στο αριστερό χέρι, εκεί όπου βρισκόταν και η αυτόχθονη αρτηριοφλεβική επικοινωνία — με αποτέλεσμα η αιμορραγία να είναι εκτεταμένη.
2. Καθυστέρηση νέας μετάγγισης αίματος επί 3,5 ώρες. Από τη στιγμή που τα αποτελέσματα της δεύτερης εξέτασης αίματος κατέδειξαν πτώση αιματοκρίτη στο 23,8% (13:00) και η προετοιμασία ολοκληρώθηκε (13:52), δεν υπήρχε κανένας ιατρικά τεκμηριωμένος λόγος αναμονής. Η μετάγγιση ξεκίνησε στις 17:30 — 3,5 ώρες αργότερα. Η κατάσταση της υγείας του ασθενούς επέβαλλε άμεση αντιμετώπιση.
Το νοσοκομείο ισχυρίστηκε ότι ο θάνατος οφείλεται αποκλειστικά στο βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό του ασθενούς. Το Εφετείο απέρριψε τον ισχυρισμό: η κακή κατάσταση της υγείας αποτέλεσε το υπόβαθρο, αλλά δεν θα είχε προκαλέσει θάνατο αυτοδύναμα κατά το συγκεκριμένο χρονικό σημείο. Η εξέλιξη αυτή επήλθε λόγω των παραλείψεων του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού — και συνεπώς ο αιτιώδης σύνδεσμος διατηρείται.
Το νοσοκομείο ισχυρίστηκε ότι η σύζυγος και η κόρη του ασθενούς συνέβαλαν στην έκταση της αιμορραγίας με καθυστερημένες ενέργειες. Το Εφετείο απέρριψε και αυτό: δεν είχε δοθεί καμία ενημέρωση ή οδηγία στην οικογένεια για επιτήρηση ή αντιμετώπιση αιμορραγίας. Η κατάσταση πανικού στην οποία περιήλθαν ήταν αναμενόμενη, και το ελάχιστο χρονικό διάστημα για τη λήψη φωτογραφιών — αφού πρώτα παρείχαν φροντίδα — δεν άσκησε επίδραση στην εξέλιξη.
Αποζημιώσεις
Τα ποσά αυτά κρίθηκαν εύλογα λαμβανομένης υπόψη της προχωρημένης ηλικίας και της βαρυμένης υγείας του θανόντος, το οποίο επηρέασε το προσδόκιμο επιβίωσής του. Αναγνωρίστηκε επίσης ψυχική οδύνη για τον ανήλικο εγγονό (γεννηθέντα 16-7-2008) που είχε αναπτύξει την απαραίτητη συναισθηματική ωριμότητα κατά τον χρόνο του θανάτου.
1. Ο φλεβοκαθετήρας αφαιρείται υποχρεωτικά πριν την έξοδο όταν δεν υπάρχει πλέον ιατρικός λόγος παραμονής του. Η μη αφαίρεσή του από αιματολογικά επιβαρυμένο ασθενή συνιστά ανεξάρτητη αμελή παράλειψη.
2. Ο ευάλωτος ασθενής απαιτεί αυξημένη επιμέλεια κατά την έξοδο. Σε ασθενή με διαταραχές πηκτικότητας, η παρουσία φλεβοκαθετήρα στην οικία χωρίς ιατρική εποπτεία συνιστά αδικαιολόγητη έκθεση σε κίνδυνο.
3. Η επιδείνωση αιματολογικής εικόνας σε ήδη επιβαρυμένο ασθενή επιβάλλει άμεση αντιμετώπιση. Η καθυστέρηση μετάγγισης πέρα από το χρονικά αναγκαίο για την προετοιμασία δεν δικαιολογείται.
4. Το βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό δεν διακόπτει τον αιτιώδη σύνδεσμο. Η προϋπάρχουσα νόσος αποτελεί το υπόβαθρο, αλλά δεν αίρει την ευθύνη για τις παραλείψεις που επέτειναν και επιτάχυναν το θανατηφόρο αποτέλεσμα.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Η υπόθεση αυτή αφορά μια παράλειψη που φαίνεται μικρή — δεν αφαιρέθηκε ένας φλεβοκαθετήρας — αλλά για τον συγκεκριμένο ασθενή ήταν θανατηφόρα. Αυτό ακριβώς αναδεικνύει το Εφετείο: η επιμέλεια κατά την έξοδο δεν είναι γραφειοκρατική υποχρέωση. Είναι ουσιαστική ιατρική πράξη — ιδίως για ασθενείς υψηλού κινδύνου.
Εξίσου σημαντική είναι η δεύτερη παράλειψη: η 3,5ωρη καθυστέρηση μετάγγισης αίματος σε ασθενή που η κατάστασή του το απαιτούσε άμεσα. Το Εφετείο κρίνει ότι δεν υπήρχε κανένας ιατρικά αποδεκτός λόγος αναμονής — και αυτό καθαυτό αρκεί για την κατάφαση αμέλειας.
Σημαντικό νομικό σημείο: το νοσοκομείο επιχείρησε να στρέψει την ευθύνη στην οικογένεια και στην προϋπάρχουσα νόσο. Και τα δύο επιχειρήματα απορρίφθηκαν. Ο αιτιώδης σύνδεσμος διατηρείται ακόμη και όταν ο ασθενής ήταν ήδη βαρέως πάσχων — αρκεί οι παραλείψεις να επιτάχυναν ή επέτειναν το αποτέλεσμα.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης