Εσφαλμένη Ιστολογική Διάγνωση και Άσκοπη Χημειοθεραπεία: Ο Άρειος Πάγος Αναιρεί — Η «Δυσχέρεια Διάγνωσης» Δεν Απαλλάσσει τον Ιατρό που Δεν Παρέπεμψε
Παθολογοανατόμος εξέτασε όγκο που αφαιρέθηκε από γυναίκα 45 ετών και διέγνωσε κακοήθες ινώδες ιστιοκύττωμα. Βάσει αυτής της διάγνωσης, η ασθενής υπεβλήθη σε έξι κύκλους χημειοθεραπείας και μηνών νοσηλειών. Δεύτερη εξέταση από ειδικό στις ΗΠΑ απέδειξε: ο όγκος ήταν απολύτως καλοήθης. Το Εφετείο αθώωσε τον ιατρό επικαλούμενο «δυσχέρεια διάγνωσης». Ο Άρειος Πάγος αναίρεσε: ο ισχυρισμός αυτός δεν αποδείχθηκε — και ο γιατρός δεν παρέπεμψε σε εξειδικευμένο κέντρο παρά τις αμφιβολίες του.
Σύνοψη της Υπόθεσης
Τον Μάρτιο 2001, από εξέταση στο ΓΝΛ διαπιστώθηκε όγκος 5,5 εκ. σε γυναίκα 45 ετών στον οπισθοπεριτοναϊκό χώρο. Αφαιρέθηκε χειρουργικά και εστάλη για ιστολογική εξέταση σε παθολογοανατόμο ιδιώτη. Ο παθολογοανατόμος περιέγραψε κύτταρα με «έντονες κυτταρικές ατυπίες» και «ευμεγεθείς πυρήνες» και κατέληξε: κακοήθες ινώδες ιστιοκύττωμα. Καμία επιφύλαξη δεν εκφράστηκε, καμία σύσταση για δεύτερη γνώμη δεν δόθηκε.
Βάσει αυτής της διάγνωσης, η ασθενής υπεβλήθη αμέσως σε χημειοθεραπεία με το επιθετικό πρωτόκολλο MAID — 6 κύκλοι συνολικά, με νοσηλείες, μυελοκαταστολή, μεταγγίσεις. Μόλις τον Νοέμβριο 2001 — 8 μήνες μετά — η ίδια η ασθενής ζήτησε δεύτερη γνώμη. Ο δεύτερος παθολογοανατόμος αμφέβαλε και παρέπεμψε στη Ιατρική Σχολή κορυφαίο αμερικανικό πανεπιστημιακό νοσοκομείο. Ο κορυφαίος ειδικός στις ΗΠΑ: «Καλοήθες νεόπλασμα — δεν υπάρχει ένδειξη κακοήθειας».
Χρονολογική εξέλιξη
- Μάρτιος 2001Αφαίρεση όγκου 5,5 εκ. από οπισθοπεριτοναϊκό χώρο. Ο ιστός εστάλη για βιοψία.
- Ιστολογική έκθεση παθολογοανατόμουΔιάγνωση: «κακοήθες ινώδες ιστιοκύττωμα». Χωρίς επιφύλαξη, χωρίς σύσταση δεύτερης γνώμης.
- Απρίλιος–Αύγουστος 20016 κύκλοι χημειοθεραπείας MAID στον «Άγιο Σάββα». Επιπλοκή: έντονη μυελοκαταστολή, μεταγγίσεις, επιπλέον νοσηλεία.
- Νοέμβριος 2001Η ασθενής ζητά δεύτερη γνώμη στο νοσοκομείο Πειραιά. Ο δεύτερος παθολογοανατόμος εκφράζει αμφιβολίες — προτείνει παραπομπή σε εξειδικευμένο κέντρο.
- Επιβεβαίωση από κορυφαίο αμερικανικό πανεπιστημιακό νοσοκομείοΟ Διευθυντής Χειρουργικής Παθολογίας του εξειδικευμένο αμερικανικό νοσοκομείο & Women’s Hospital επιβεβαιώνει: καλοήθες νεόπλασμα, μηδενική ένδειξη κακοήθειας.
- 2006 — ΑγωγήΗ ασθενής ασκεί αγωγή κατά παθολογοανατόμου και ασφαλιστικής εταιρείας.
- 2013 — Αναίρεση ΑΠΟ ΑΠ αναιρεί αθωωτική απόφαση Εφετείου. Παραπομπή για νέα εκδίκαση.
Νομικά Συμπεράσματα
1. Ο κανόνας: «δυσχέρεια διάγνωσης» δεν αρκεί ως δικαιολογία
Ο ΑΠ διατύπωσε με σαφήνεια τη νομολογιακή αρχή: η εσφαλμένη διάγνωση δεν καταλογίζεται σε αμέλεια μόνο αν τα διαγνωστικά ευρήματα παραπέμπουν κατά τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης στη νόσο που εσφαλμένα διεγνώσθη — και έτσι δικαιολογημένα οδήγησαν σε αναμφίβολο, αλλά λανθασμένο πόρισμα. Αν αντίθετα τα ευρήματα δημιουργούν σοβαρές αμφιβολίες, ο ιατρός οφείλει να κάνει ένα από τα τρία: να συμβουλευτεί εμπειρότερο συνάδελφο, να διατυπώσει τις αμφιβολίες γραπτώς, ή να προτείνει παραπομπή σε εξειδικευμένο κέντρο.
- Αποφάνθηκε κατηγορηματικά για κακοήθεια
- Δεν εξέφρασε καμία αμφιβολία
- Δεν συνέστησε δεύτερη γνώμη
- Δεν παρέπεμψε σε εξειδικευμένο κέντρο
- Ανέφερε διαφοροδιαγνωστικό πρόβλημα
- Δεν αποφάνθηκε κατηγορηματικά
- Ζήτησε ανοσοϊστοχημικές εξετάσεις
- Παρέπεμψε σε εξειδικευμένο κέντρο ΗΠΑ
2. Γιατί ο ΑΠ αναίρεσε την αθωωτική απόφαση
Το Εφετείο δεν εξήγησε το εξής κρίσιμο: αν η «δυσχέρεια» ήταν γνωστή στον παθολογοανατόμο, γιατί δεν έπραξε ό,τι έπραξε ο δεύτερος ιατρός — δηλαδή δεν παρέπεμψε; Αν και οι δύο αντιμετώπισαν την ίδια δυσχέρεια αλλά ένας κατέληξε σε βέβαιο πόρισμα ενώ ο άλλος αμφέβαλε και παρέπεμψε — αυτή η διαφορά αντιμετώπισης είναι ακριβώς εκείνη που κρίνει αν υπήρξε αμέλεια.
Σύμφωνα με τον ΑΠ, ο παθολογοανατόμος που αντιμετωπίζει ευρήματα που θέτουν αμφιβολία μεταξύ κακοήθειας και καλοήθειας οφείλει:
- Να χρησιμοποιεί επιπλέον ανοσοϊστοχημικές χρώσεις για διαφοροδιαγνωστική τεκμηρίωση
- Να διατυπώνει γραπτώς τυχόν αμφιβολίες στη γνωμάτευση
- Να συμβουλεύεται εμπειρότερο συνάδελφο όταν η διάγνωση δεν είναι σαφής
- Να προτείνει παραπομπή σε εξειδικευμένο κέντρο όταν η περίπτωση το απαιτεί
- Να αποφεύγει κατηγορηματικά πορίσματα σε αμφίβολες περιπτώσεις υψηλού κλινικού αντίκτυπου
- Η αμφιβολία στη διάγνωση δεν συνιστά ελαφρυντικό — είναι ένδειξη για παραπομπή ή επιπλέον εξέταση.
- Σε διαφοροδιαγνωστικό δίλημμα κακοήθεια/καλοήθεια, το κλινικό αντίκτυπο της λάθος απόφασης είναι τεράστιο — η επιμέλεια πρέπει να είναι ανάλογη.
- Η έλλειψη κατηγορηματικής γνωμάτευσης με ταυτόχρονη σύσταση για δεύτερη γνώμη δεν είναι αδυναμία — είναι lege artis συμπεριφορά.
- Η ύπαρξη εξειδικευμένων κέντρων για σπάνιες παθήσεις επιβάλλει τη χρήση τους όταν η τοπική γνωμάτευση είναι αβέβαιη.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Αυτή η απόφαση θέτει ένα ερώτημα που είναι κρίσιμο σε πολλές υποθέσεις εσφαλμένης διάγνωσης: τι σημαίνει «δυσχέρεια» και ποιες είναι οι υποχρεώσεις του ιατρού όταν αντιμετωπίζει αμφίβολα ευρήματα;
Ο ΑΠ έδωσε σαφή απάντηση: η δυσχέρεια δεν απαλλάσσει — αντίθετα, όταν ο ιατρός γνωρίζει ότι αντιμετωπίζει δύσκολη περίπτωση, οφείλει να λαμβάνει τα ενδεδειγμένα μέτρα. Η σύγκριση είναι αποκαλυπτική: ο δεύτερος ιατρός αντιμετώπισε το ίδιο δείγμα, ανέφερε τις αμφιβολίες του και παρέπεμψε. Ο πρώτος αποφάνθηκε χωρίς αμφιβολίες — και η ασθενής υπεβλήθη σε 6 κύκλους χημειοθεραπείας για ανύπαρκτη κακοήθεια.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης