Βιοπαθολόγος, Εσφαλμένη Ηλεκτροφόρηση Αιμοσφαιρίνης και Γέννηση Τέκνου με Μεσογειακή Αναιμία — Εφετείο Αθηνών 2024

Βιοπαθολόγος, Εσφαλμένη Ηλεκτροφόρηση Αιμοσφαιρίνης και Γέννηση Τέκνου με Μεσογειακή Αναιμία — Εφετείο Αθηνών, Τμήμα 15ο — 2024

Ζευγάρι με γνωστή φορέα μεσογειακής αναιμίας τη σύζυγο υποβάλλεται σε εξωσωματική γονιμοποίηση. Πριν ξεκινήσουν, ο σύζυγος υποβάλλεται σε ηλεκτροφόρηση αιμοσφαιρίνης. Ο βιοπαθολόγος μετρά HbA2=2,2% — «εντός φυσιολογικών». Η αληθής τιμή ήταν 3,4–3,5%, εκτός φυσιολογικών. Ο ίδιος παραλείπει να επισημάνει τον δείκτη MCH που ήταν σαφώς εκτός ορίων. Το ζευγάρι τεκνοποιεί — η κόρη γεννιέται με ομόζυγη β-μεσογειακή αναιμία, αναπηρία 67% εφόρου ζωής. Το Εφετείο Αθηνών καταδικάζει τον βιοπαθολόγο σε €35.000 σε κάθε γονέα για προσβολή του δικαιώματος οικογενειακού προγραμματισμού.

Δικαστήριο
Εφετείο Αθηνών
Τμήμα 15ο — 2024
Εσφαλμένη Τιμή HbA2
2,2%
Αληθής τιμή: 3,4–3,5%
Νόσος Τέκνου
Ομόζυγη β-Θαλ/μία
Αναπηρία 67% εφόρου ζωής
Αποζημίωση
€70.000
€35.000 × 2 γονείς
— ✦ —

Τα Δύο Σφάλματα

Σφάλμα Τι έκανε ο βιοπαθολόγος Τι όφειλε να κάνει
1. Εσφαλμένη μέτρηση HbA2 Κατέγραψε 2,2% — «εντός φυσιολογικών, δεν ανιχνεύονται παθολογικές αιμοσφαιρίνες» Να μετρήσει ορθά· η αληθής τιμή ήταν 3,4–3,5%, δηλαδή εκτός φυσιολογικών και ενδεικτική φορείας
2. Αδράνεια επί παθολογικού MCH Δεν επεσήμανε ότι ο MCH ήταν 25,3 pg (φυσιολογικό: 27–32,5 pg) — εκτός ορίων Να συστήσει μέτρηση σιδήρου/φερριτίνης και επανάληψη ή μοριακό έλεγχο για αιμοσφαιρινοπάθεια
— ✦ —

Βασικά Σημεία

Η Νόσος και οι Συνέπειές της

Η ομόζυγη β-μεσογειακή αναιμία αποτελεί βαρύτατο και χρονίως εξελισσόμενο γενετικό νόσημα. Η ανήλικη κόρη υποβάλλεται σε μεταγγίσεις κάθε τρεις εβδομάδες, κάνει καθημερινή θεραπεία αποσιδήρωσης, παρακολουθείται σε εξειδικευμένη μονάδα μεσογειακής αναιμίας, και φέρει αναπηρία 67% εφόρου ζωής πιστοποιημένη από το ΚΕΠΑ. Λύση οριστικής θεραπείας αποτελεί μόνο η μεταμόσχευση μυελού των οστών από πλήρως συμβατό δότη.

Η Ευθύνη του Βιοπαθολόγου Δεν Μετατοπίζεται στον Γυναικολόγο

Ο εναγόμενος ισχυρίστηκε ότι σύσταση για περαιτέρω εξετάσεις ήταν υποχρέωση του κλινικού ιατρού και όχι δική του. Το Εφετείο απέρριψε αυτόν τον ισχυρισμό: ο μικροβιολόγος, ως έχων την απαραίτητη εξειδίκευση, οφείλει να ενημερώσει τον ασθενή όταν τα αποτελέσματα είναι αμφισβητήσιμα ή χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης. Υπογράφει τα αποτελέσματα και αναλαμβάνει την ευθύνη τους.

Αποκλεισμένη η Μετατόπιση Ευθύνης στο Εξωτερικό Εργαστήριο

Ο βιοπαθολόγος ισχυρίστηκε επίσης ότι η εξέταση διενεργήθηκε σε εξωτερικό εργαστήριο αναφοράς με το οποίο συνεργαζόταν, άρα δεν φέρει ευθύνη. Το Εφετείο απέρριψε και αυτό: οι ενάγοντες συμβλήθηκαν αποκλειστικά με τον ίδιο, ο οποίος υπέγραψε τα αποτελέσματα — και άρα αναλαμβάνει πλήρη ευθύνη για το περιεχόμενό τους.

Wrongful Birth — Προσβολή Δικαιώματος Οικογενειακού Προγραμματισμού

Η αγωγή δεν στηρίχθηκε στην κλασική αδικοπραξία (άρθρα 914 επ. ΑΚ) — αυτή είχε ήδη απορριφθεί αμετάκλητα σε προηγούμενη δίκη. Στηρίχθηκε στα άρθρα 57 και 59 ΑΚ (προσβολή προσωπικότητας), υπό την έκφανση της ελευθερίας οικογενειακού προγραμματισμού και αναπαραγωγής. Η εσφαλμένη διάγνωση εμπόδισε το ζευγάρι να επιλέξει εξωσωματική με προεμφυτευτική γενετική διάγνωση, ή να μην τεκνοποιήσει, ή να καταφύγει σε υιοθεσία.

Συνυπαιτιότητα Γονέων — Μείωση Αποζημίωσης

Το Εφετείο δέχθηκε μερική συνυπαιτιότητα των γονέων: η εξέταση έφερε επισημειώσεις («σε κύηση με οριακό αποτέλεσμα συνιστάται έλεγχος και του πατέρα», «σε σιδηροπενία συνιστάται επανέλεγχος») που δημιουργούσαν έστω ελάχιστη αμφιβολία. Όφειλαν να ζητήσουν δεύτερη γνώμη ή μοριακό έλεγχο. Γι’ αυτό το Εφετείο μείωσε σημαντικά την αρχικώς επιδικασθείσα αποζημίωση των €250.000 σε €35.000 ανά γονέα.

— ✦ —

Αποζημιώσεις

Πατέρας
€35.000
Χρηματική ικανοποίηση ηθικής βλάβης
Μητέρα
€35.000
Χρηματική ικανοποίηση ηθικής βλάβης
— ✦ —
Τρεις Κανόνες που Θέτει το Εφετείο

1. Ο βιοπαθολόγος ευθύνεται για την ακρίβεια των αποτελεσμάτων που υπογράφει — ακόμα και αν η εξέταση διενεργήθηκε σε εξωτερικό εργαστήριο αναφοράς με το οποίο συνεργάζεται.

2. Ο μικροβιολόγος οφείλει να συστήνει περαιτέρω έλεγχο όταν παθολογικές τιμές (MCH εκτός ορίων) υποδεικνύουν αιμοσφαιρινοπάθεια — ιδίως όταν γνωρίζει ότι ο ένας σύζυγος είναι ήδη φορέας.

3. Η εσφαλμένη διάγνωση κατά τον προγεννητικό έλεγχο μπορεί να θεμελιώσει αξίωση για προσβολή προσωπικότητας (άρθρα 57-59 ΑΚ), υπό την έκφανση της ελευθερίας οικογενειακού προγραμματισμού — ανεξάρτητα από την αδικοπρακτική ευθύνη.

— ✦ —
Νομικό Σχόλιο

Αυτή είναι μια από τις ελάχιστες ελληνικές αποφάσεις που αντιμετωπίζει ρητά ζήτημα wrongful birth — γέννηση τέκνου με σοβαρή νόσο λόγω εσφαλμένης διάγνωσης κατά τον προγεννητικό έλεγχο. Και το κάνει από τη σκοπιά της προσβολής της προσωπικότητας, όχι της κλασικής αδικοπραξίας.

Το κρίσιμο νομικό ζήτημα: δεν αρκεί να αποδείξεις ότι ο ιατρός έκανε λάθος — πρέπει να αποδείξεις ότι αν γνώριζες την αλήθεια, θα είχες επιλέξει διαφορετικά. Εδώ αυτό αποδείχθηκε: το ζευγάρι θα επέλεγε εξωσωματική με προεμφυτευτική γενετική διάγνωση ή δεν θα τεκνοποιούσε καθόλου.

Σημαντική και η μείωση της αποζημίωσης λόγω συνυπαιτιότητας — από €250.000 σε €35.000 ανά γονέα. Το Εφετείο έκρινε ότι οι ασαφείς επισημειώσεις στην εξέταση αρκούσαν για να υποχρεώσουν το ζευγάρι να ζητήσει δεύτερη γνώμη. Ένα αποτέλεσμα που αναδεικνύει τη σημασία της ενεργητικής συμμετοχής του ασθενούς στον διαγνωστικό έλεγχο — ιδίως όταν οι συνέπειες ενδέχεται να είναι μόνιμες.

Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης

Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.

Το παρόν άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για εξατομικευμένη νομική καθοδήγηση επικοινωνήστε με το γραφείο μας.