Παγκρεατίτιδα και Θάνατος κατά Διακομιδή: Ο Άρειος Πάγος Απορρίπτει Αναίρεση Εισαγγελέα και Επικυρώνει Αμετάκλητη Αθώωση Παθολόγου
Ασθενής 76 ετών εισήχθη στο Νοσοκομείο Αιγίου με υπόνοια παγκρεατίτιδας. Η εφημερεύουσα παθολόγος έλαβε όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα — ορός, αντιβίωση, χειρουργική εκτίμηση, γαστρογραφίνη, μάσκα οξυγόνου, σωστή θέση στο ασθενοφόρο — και οργάνωσε διακομιδή στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών. Η ασθενής κατέληξε από εισρόφηση κατά τη μεταφορά. Αθωώθηκε πρωτόδικα και σε δεύτερο βαθμό. Η Εισαγγελέας ΑΠ άσκησε αναίρεση — ο Άρειος Πάγος την απέρριψε. Αμετάκλητη αθώωση.
Σύνοψη της Υπόθεσης
Στις 18 Δεκεμβρίου 2011, ασθενής 76 ετών μεταφέρθηκε από τα παιδιά της στο Γενικό Νοσοκομείο Αιγίου με υψηλή αρτηριακή πίεση, πόνο στο στομάχι, αναπνευστική δυσχέρεια και τυμπανισμό κοιλίας. Μετά από εξετάσεις που παρήγγειλαν δύο προηγούμενοι ιατροί, ανέλαβε την ασθενή περί ώρα 12:40 η εφημερεύουσα παθολόγος.
Τα εργαστηριακά ευρήματα έδειχναν αυξημένη αμυλάση ούρων (3.570 u/l — φυσιολογικό έως 460) και αυξημένα λευκά αιμοσφαίρια — ευρήματα συμβατά με παγκρεατίτιδα. Η διάγνωση απαιτούσε αξονική τομογραφία κοιλίας — που το Νοσοκομείο Αιγίου δεν είχε. Επίσης δεν είχε ΜΕΘ. Η παθολόγος οργάνωσε διακομιδή στο ΠΓΝΠ. Κατά τη μεταφορά, η ασθενής εισρόφησε γαστρικό περιεχόμενο και κατέληξε.
Το Νοσοκομείο Αιγίου δεν διέθετε ούτε αξονικό τομογράφο ούτε ΜΕΘ. Κάποιος μάρτυρας το χαρακτήρισε «ένα μεγάλο κέντρο υγείας». Σε αυτές τις συνθήκες:
- Η διακομιδή στο ΠΓΝΠ ήταν η μόνη ενδεδειγμένη επιλογή
- Η χορήγηση γαστρογραφίνης ήταν υποχρεωτική προϋπόθεση για τη διενέργεια αξονικής τομογραφίας
- Η διασωλήνωση που θα εξάλειφε τον κίνδυνο εισρόφησης ανήκει στην ειδικότητα του αναισθησιολόγου — ο οποίος έκρινε ότι δεν χρειαζόταν
- Η τοποθέτηση Levin δεν αποκλείει εισρόφηση μετά τη χορήγηση γαστρογραφίνης
Χρονολογική εξέλιξη
- 18/12/2011, 08:45Εισαγωγή ασθενούς 76 ετών. Πόνος κοιλίας, υψηλή πίεση, αναπνευστική δυσχέρεια. Παραγγελία εξετάσεων από τους πρώτους ιατρούς.
- 12:40 — Ανάληψη από παθολόγοΕξέταση ασθενούς, αξιολόγηση ευρημάτων. Υπόνοια παγκρεατίτιδας. Χορήγηση ορού και ενδοφλέβιας αντιβίωσης. Αποκλεισμός γαστρορραγίας. Ζήτηση χειρουργικής εκτίμησης.
- Χειρουργική εκτίμησηΑγροτική ιατρός και διευθυντής χειρουργικής (τηλεφωνικά) συμφωνούν: απαιτείται αξονική τομογραφία — διακομιδή στο ΠΓΝΠ.
- Προετοιμασία διακομιδήςΧορήγηση γαστρογραφίνης σε 1,5 λίτρο νερού. Επικοινωνία με αναισθησιολόγο: O₂ 66%, κορεσμός 90% — αρκεί μάσκα Venturi 40%. Τοποθέτηση ασθενούς σε καθιστή/πλάγια θέση. Επικοινωνία με ΠΓΝΠ.
- 16:00 — ΑναχώρησηΑσθενοφόρο ΕΚΑΒ με συνοδό ειδικευόμενη ιατρό.
- 16:36 — Άφιξη ΠΓΝΠΕισρόφηση γαστρικού περιεχομένου — αναρρόφηση 2+ λίτρων από τραχεία. ΚΑΡΠΑ ~1 ώρα χωρίς αποτέλεσμα.
- 18:26 — ΘάνατοςΟξεία αναπνευστική ανεπάρκεια από εισρόφηση.
- Ποινική διαδικασίαΠρωτόδικο: αθώωση. Τριμελές Εφετείο Πατρών 657/2019: αθώωση. Εισαγγελέας ΑΠ ασκεί αναίρεση. Ο ΑΠ απορρίπτει — αθώωση αμετάκλητη.
Νομικά Συμπεράσματα
1. Κάθε ισχυρισμός αμέλειας εξετάστηκε και απορρίφθηκε
- Μη τοποθέτηση Levin → δεν συνδέεται αιτιωδώς με τον θάνατο
- Χορήγηση γαστρογραφίνης → ήταν επιβεβλημένη για την αξονική
- Απόφαση διακομιδής → ιατρικώς ενδεδειγμένη
- Μη διασωλήνωση → δεν ήταν αρμοδιότητά της
- Μη χορήγηση ειδικών ορών → ο ορός χορηγήθηκε
- Λανθασμένη θέση ασθενούς → η θέση ήταν σωστή
2. Ο αιτιώδης σύνδεσμος δεν αποδείχθηκε
Ακόμα και αν θεωρηθεί παράλειψη η μη τοποθέτηση Levin, δεν αποδείχθηκε ότι ο θάνατος δεν θα επερχόταν αν τοποθετείτο. Μετά τη χορήγηση γαστρογραφίνης — που ήταν αναγκαία — ο κίνδυνος εισρόφησης παρέμενε. Αυτός μπορούσε να αποκλειστεί μόνο με διασωλήνωση — που δεν ήταν αρμοδιότητα της παθολόγου και ο αναισθησιολόγος έκρινε ότι δεν χρειαζόταν.
3. Αναίρεση Εισαγγελέα ΑΠ — σπάνια περίπτωση
Σπάνια περίπτωση στη νομολογία: η Εισαγγελέας ΑΠ άσκησε αναίρεση κατά αθωωτικής απόφασης ισχυριζόμενη ελλιπή αιτιολογία. Ο ΑΠ αποφάνθηκε ότι το Εφετείο αξιολόγησε συγκριτικά και πλήρως όλες τις πραγματογνωμοσύνες και τις μαρτυρίες — η αιτιολογία ήταν επαρκής.
- Απόρριψη αναίρεσης Εισαγγελέως ΑΠ
- Επικύρωση αθωωτικής απόφασης Τριμελούς Εφετείου Πατρών
- Αμετάκλητη αθώωση παθολόγου για ανθρωποκτονία εξ αμελείας
- Αναγνώριση ότι η ιατρός ενήργησε σύμφωνα με τους κανόνες lex artis
Πρακτική Σημασία
Τα όρια της ευθύνης σε νοσοκομεία χωρίς ΜΕΘ και αξονικό
Όταν ένα νοσοκομείο δεν διαθέτει τον αναγκαίο εξοπλισμό, ο ιατρός δεν μπορεί να ευθύνεται για ό,τι αδύνατο είναι να κάνει. Η παθολόγος έκανε ό,τι μπορούσε με τα μέσα που είχε — και αυτό κρίθηκε επαρκές.
Η αρμοδιότητα ειδικότητας ως νομική ασπίδα
Η διασωλήνωση ανήκει στον αναισθησιολόγο. Ο αναισθησιολόγος αποφάσισε ότι δεν χρειαζόταν. Η παθολόγος δεν μπορούσε ούτε να την κάνει ούτε να αντικαταστήσει την κρίση του αναισθησιολόγου. Η απόφαση επιβεβαιώνει ότι κάθε ιατρός ευθύνεται εντός της ειδικότητάς του.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Η απόφαση αυτή είναι από τις πιο σημαντικές της συλλογής — και όχι επειδή ο γιατρός τιμωρήθηκε, αλλά επειδή δεν τιμωρήθηκε. Δείχνει ότι τα ελληνικά δικαστήρια — ακόμα και υπό την πίεση αναίρεσης από Εισαγγελέα ΑΠ — μπορούν να κρίνουν με ψυχραιμία αν υπήρξε πραγματικά αμέλεια.
Η παθολόγος βρέθηκε μπροστά σε ασθενή 76 ετών με βαριά νόσο, σε νοσοκομείο χωρίς αξονικό και ΜΕΘ. Έκανε αυτό που της επέτρεπε η ειδικότητά της και τα μέσα που είχε. Αυτό — κρίθηκε — αρκεί.
Για ιατρούς που αντιμετωπίζουν κατηγορίες σε παρόμοιες συνθήκες — περιφερειακά νοσοκομεία, ελλιπής εξοπλισμός, ανάγκη διακομιδής — η απόφαση αυτή αποτελεί ισχυρό νομικό προηγούμενο.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης