Νευροχειρουργός Μετακλητός: Η Ευθύνη του Χειρουργού Καλύπτει Και το Μετεγχειρητικό Στάδιο — Ακόμα και αν Εργάζεται σε Άλλο Νοσοκομείο
Νευροχειρουργός με εξειδίκευση στην ενδοκοιλιακή νευροχειρουργία κλήθηκε από άλλο νοσοκομείο για επέμβαση αφαίρεσης κολλοειδούς κύστης εγκεφάλου. Η επέμβαση πέτυχε — αλλά μετεγχειρητικές επιπλοκές αντιμετωπίστηκαν με καθυστέρηση. Αποτέλεσμα: εγκεφαλικό έμφρακτο, μόνιμη νευρολογική βλάβη. Το Εφετείο αθώωσε. Ο ΑΠ αναίρεσε κατά πλειοψηφία — με σημαντική μειοψηφία που διαφωνούσε.
Σύνοψη της Υπόθεσης
Ασθενής με κολλοειδή κύστη στην τρίτη κοιλία του εγκεφάλου εισήχθη στην «Ευρωκλινική Αθηνών», μετά από εισήγηση οικογενειακής γνωριμίας. Διευθυντής της νευροχειρουργικής κλινικής εκεί ήταν ο Δ.Α. Κλήθηκε όμως εξειδικευμένος νευροχειρουργός από άλλο νοσοκομείο («Μητροπολιτάν»), ως εξειδικευμένος στην ενδοκοιλιακή νευροχειρουργία. Ο ειδικός χειρουργός εξέτασε τον ασθενή, τον ενημέρωσε και διενήργησε επέμβαση αφαίρεσης της κύστης.
Η επέμβαση ολοκληρώθηκε επιτυχώς. Το βράδυ της ίδιας ημέρας και τις πρώτες πρωινές ώρες της επόμενης εμφανίστηκαν ανησυχητικά συμπτώματα — σύγχυση, έμετοι, κεφαλαλγία. Ο θεράπων ιατρός Δ.Α. επικοινώνησε με τον μετακλητό χειρουργό μόνο μετά την εμφάνιση ανισοκορίας (ένδειξη σοβαρής νευρολογικής επιδείνωσης). Τοποθετήθηκε εξωτερική παροχέτευση — αλλά αργά. Αποτέλεσμα: εγκολεασμός (στραγγαλισμός τμημάτων εγκεφάλου) και εγκεφαλικό έμφρακτο.
Χρονολογική εξέλιξη
- 20 Ιανουαρίου 2005Εισαγωγή στην Ευρωκλινική. Κλήση μετακλητού νευροχειρουργού.
- 22 Ιανουαρίου 2005Επέμβαση αφαίρεσης κύστης — διάρκεια 8 ώρες, επιτυχής. Ο χειρουργός ενημερώνει οικογένεια και αναχωρεί.
- 22/1 — 23:00Ο ασθενής γίνεται συγχυτικός. Έμετοι στις 22:00 και 03:00. Κεφαλαλγία.
- 23 Ιανουαρίου — πρωίΕλαφρά σύγχυση. Στις 11:30: ανισοκορία και βυθιότητα — ένδειξη εγκολεασμού.
- 23/1 — 14:30Τοποθέτηση εξωτερικής παροχέτευσης — με παρουσία μετακλητού χειρουργού κατόπιν πρόσκλησης του Δ.Α.
- 2 Φεβρουαρίου 2005Αφαίρεση παροχέτευσης για διερεύνηση λοίμωξης. Νέα τοποθέτηση μόλις στις 12:00 — 7 ώρες χωρίς παροχέτευση. Ασθενής σε κώμα.
- 31 Ιανουαρίου 2005Μαγνητική τομογραφία: εγκεφαλικό έμφρακτο δεξιάς οπίσθιας εγκεφαλικής αρτηρίας. Μόνιμη νευρολογική βλάβη.
Νομικά Συμπεράσματα — Διχογνωμία
Το ερώτημα: Καλύπτει η ευθύνη του μετακλητού χειρουργού και το μετεγχειρητικό στάδιο;
- Η ευθύνη του χειρουργού καλύπτει όλα τα στάδια: προεγχειρητικό, εγχειρητικό, μετεγχειρητικό
- Δεν αποδείχθηκε ότι εργαζόταν σε άλλο νοσοκομείο εκείνη τη στιγμή
- Δεν αποδείχθηκε έκτακτη αιτία αδυναμίας παρακολούθησης
- Δεν αποδείχθηκε συμφωνία κατανομής ευθύνης με τον Δ.Α.
- Η απόφαση του Εφετείου είχε ασάφειες και λογικά κενά
- Ο κανονισμός ιατρικής δεοντολογίας διακρίνει: θεράπων vs μετακλητός
- Μετακλητός χειρουργός χωρίς ρητή συμφωνία περιορίζεται στην επέμβαση
- Η τοπική απόσταση δεν είναι κριτήριο ευθύνης
- Αντίθετη ερμηνεία εμποδίζει μετακλήσεις εξειδικευμένων χειρουργών
- Η ευθύνη μετεγχειρητικής παρακολούθησης ανήκει αποκλειστικά στον θεράποντα
Ο χειρουργός που αναλαμβάνει και πραγματοποιεί μια επέμβαση είναι θεράπων ιατρός του ασθενούς — αναγκαίως και για το μετεγχειρητικό στάδιο. Αυτό ισχύει ανεξαρτήτως του ότι εργάζεται σε διαφορετικό νοσοκομείο, εκτός αν αποδεικνύεται ρητή συμφωνία διαφορετικής κατανομής ευθύνης.
Το αποτέλεσμα: παύση δίωξης λόγω παραγραφής
Αν και ο ΑΠ αναίρεσε, δεν έστειλε για νέα δίκη — διότι στο μεταξύ είχε παρέλθει η πενταετής παραγραφή (συν τρία χρόνια αναστολής). Ο ΑΠ παρήγγειλε οριστική παύση ποινικής δίωξης. Αυτό σημαίνει: η αθώωση αποφεύχθηκε, αλλά ο χειρουργός δεν καταδικάστηκε. Η νομολογιακή θέση όμως διατυπώθηκε σαφώς.
- Η ανάληψη χειρουργικής επέμβασης δημιουργεί — κατά πλειοψηφία ΑΠ — ευθύνη και για το μετεγχειρητικό στάδιο, ανεξαρτήτως του ότι εργάζεστε σε άλλο νοσοκομείο.
- Αν επιθυμείτε να περιορίσετε την ευθύνη σας στην επέμβαση μόνο, πρέπει να υπάρχει ρητή συμφωνία με τον ασθενή, τους οικείους και τον θεράποντα ιατρό.
- Η κατανομή ευθύνης μεταξύ μετακλητού χειρουργού και θεράποντος ιατρού πρέπει να τεκμηριώνεται εγγράφως.
- Σε σοβαρές επεμβάσεις, η διατήρηση τηλεφωνικής επαφής με τον θεράποντα τις πρώτες 24-48 ώρες είναι ιατρικά και νομικά ενδεδειγμένη.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Αυτή η απόφαση αναδεικνύει ένα πρακτικό ζήτημα που σπάνια συζητείται: τι συμβαίνει όταν ένας χειρουργός κληθεί να χειρουργήσει εκτός του νοσοκομείου του; Η πλειοψηφία λέει: η ευθύνη σου εκτείνεται και μετεγχειρητικά. Η μειοψηφία λέει: μόνο αν το συμφώνησες.
Η διχογνωμία δεν έχει επιλυθεί οριστικά. Αλλά ο ασφαλέστερος κανόνας για όλους τους χειρουργούς είναι σαφής: ρητή συμφωνία για το ποιος αναλαμβάνει τη μετεγχειρητική παρακολούθηση, πριν από κάθε επέμβαση σε ξένο νοσηλευτήριο.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης