Νεογνολόγοι, Σύνδρομο Αναπνευστικής Δυσχέρειας Πρόωρου Νεογνού και Καθυστέρηση Διακομιδής — Τριμελές Εφετείο Αθηνών 2023
Πρόωρο νεογνό 30 εβδομάδων γεννιέται σε ιδιωτική μαιευτική κλινική και αναπτύσσει σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας. Από τις 16:30 το απόγευμα της γέννησής του καταγράφεται σταδιακή επιδείνωση. Οι νεογνολόγοι της κλινικής δεν διενεργούν τις απαραίτητες εξετάσεις αερίων αίματος ανά τακτά διαστήματα, δεν εντοπίζουν τον αναπτυσσόμενο πνευμονοθώρακα και δεν αποφασίζουν έγκαιρα τη διακομιδή σε νοσοκομείο με μονάδα εντατικής νοσηλείας νεογνών. Στις 22:30 το βράδυ η κατάσταση γίνεται μη αναστρέψιμη. Το νεογνό αποβιώνει ώρες αργότερα από σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας και εγκεφαλική αιμορραγία. Το Εφετείο Αθηνών επικυρώνει την αναγνώριση αμέλειας και επιδικάζει χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης στους γονείς και τη γιαγιά.
Η Ιστορία της Υπόθεσης
Στις αρχές Μαρτίου 2004, η μητέρα νοσηλεύεται σε ιδιωτική μαιευτική κλινική λόγω πρόωρης ρήξης θυλακίου στην 30η εβδομάδα κύησης. Της χορηγούνται αντιβίωση και κορτιζόνη για ωρίμανση των πνευμόνων. Στις 6 Μαρτίου 2004 γεννιέται με καισαρική τομή ένα θήλυ νεογνό, 30 εβδομάδων και 6 ημερών, με βάρος 1.630 γραμμάρια.
Οι Αμελείς Παραλείψεις
| Παράλειψη | Τι έπρεπε να γίνει |
|---|---|
| Δεν χορηγήθηκε εξωγενής επιφανειοδραστικός παράγοντας | Μετά τον τοκετό, σε πρόωρα νεογνά με ΣΑΔ πρέπει να χορηγείται επιφανειοδραστικός παράγοντας για να αποτραπεί η σύμπτωση των κυψελίδων. Δεν έγινε ποτέ κατά τη νοσηλεία στην κλινική. |
| Δεν επαναλήφθηκαν εξετάσεις αερίων αίματος | Μετά τις 18:07, οπότε η μερική πίεση οξυγόνου ήταν ήδη χαμηλή, έπρεπε να γίνεται έλεγχος κάθε ώρα με αρτηριακό δείγμα. Η επόμενη εξέταση έγινε μόλις στις 23:23, όταν ήταν πλέον αργά. |
| Δεν εντοπίστηκε ο πνευμονοθώρακας | Η ακτινογραφία των 17:30 έδειξε αέρα αριστερά. Οι ιατροί της κλινικής δεν το αναγνώρισαν. Δεν έγινε καμία επόμενη ακτινογραφία μέχρι τη μεταφορά. |
| Δεν αξιολογήθηκε η πτώση αιμοσφαιρίνης | Η αιμοσφαιρίνη έπεσε από 17,5 g/dL σε 13,1 g/dL ήδη από 18:07. Χαμηλή αιμοσφαιρίνη σε συνδυασμό με οξέωση αποτελούν παράγοντες εγκεφαλικής αιμορραγίας — δεν ελέγχθηκε εκ νέου. |
| Καθυστέρηση απόφασης διακομιδής | Η κλινική δεν είχε δυνατότητα παροχής μηχανικής υποστήριξης αναπνοής (εντατική νοσηλεία). Η διακομιδή έπρεπε να αποφασιστεί από 18:07 ή το αργότερο έως 21:00. Αποφασίστηκε στις 22:45, όταν η κατάσταση ήταν μη αναστρέψιμη. |
Οι ιατροί είχαν αθωωθεί αμετάκλητα από την ποινική δίκη για ανθρωποκτονία από αμέλεια. Το Εφετείο διευκρίνισε ότι το αστικό δικαστήριο δεν δεσμεύεται από την ποινική απόφαση. Εξέτασε αυτοτελώς τα αποδεικτικά μέσα και κατέληξε σε αποδεικτικό πόρισμα διαφορετικό από εκείνο του ποινικού δικαστηρίου — χωρίς να παραβιάζεται το τεκμήριο αθωότητας, δεδομένου ότι εναγόμενη ήταν μόνο η κλινική (νομικό πρόσωπο), όχι οι ιατροί προσωπικά.
Η κλινική ισχυρίστηκε ότι η ραγδαία επιδείνωση στις 22:30 ήταν απρόβλεπτη. Το Εφετείο απέρριψε τον ισχυρισμό: από τις 16:00 οι ανάγκες σε οξυγόνο αυξάνονταν σταδιακά, στις 16:30 είχε καταγραφεί ήδη η πρώτη επιδείνωση, ο πνευμονοθώρακας υπήρχε ήδη από 17:30, και η αιμοσφαιρίνη ήταν χαμηλή από 18:07. Η εξέλιξη του ΣΑΔ σε πρόωρα νεογνά μέσα στις πρώτες 24–48 ώρες είναι κλινικά αναμενόμενη — όχι απρόβλεπτη.
Αποζημιώσεις
Το πρωτόδικο ποσό για την αδελφή (€50.000) μειώθηκε από το Εφετείο σε €20.000 λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά τον θάνατο ήταν μόλις 4 ετών — ηλικία κατά την οποία η βίωση της απώλειας διαφέρει ουσιωδώς από εκείνη του ενηλίκου.
1. Η προωρότητα απαιτεί εξειδικευμένο πρωτόκολλο — όχι «αναμονή». Ένα πρόωρο νεογνό με ΣΑΔ δεν αντιμετωπίζεται με την ίδια λογική ενός τελειόμηνου. Η σταδιακή επιδείνωση μέσα στις πρώτες 24–48 ώρες είναι αναμενόμενη και απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση.
2. Η εξέταση αερίων αίματος είναι η καθοριστική εξέταση. Δεν υποκαθίσταται από το παλμικό οξύμετρο. Πρέπει να επαναλαμβάνεται ανά μία ώρα όταν το νεογνό δυσχερεί ή οι ανάγκες οξυγόνου αυξάνονται πέρα του 50%.
3. Ο μη εντοπισμός πνευμονοθώρακα από ακτινογραφία συνιστά αμέλεια. Η ύπαρξη αέρα αριστερά στην ακτινογραφία δεν ήταν κρυφή — ήταν παρούσα και ήταν το έργο του νεογνολόγου να την αναγνωρίσει.
4. Κλινική χωρίς δυνατότητα μηχανικής αναπνευστικής υποστήριξης οφείλει να αποφασίζει έγκαιρα τη διακομιδή. Η γνώση των ορίων της κλινικής δεν είναι απαλλακτικός λόγος — αντιθέτως, επαυξάνει την υποχρέωση έγκαιρης απόφασης για μεταφορά.
5. Η ποινική αθώωση δεν αποκλείει αστική ευθύνη. Αστικό και ποινικό δικαστήριο αξιολογούν ανεξάρτητα τα ίδια γεγονότα. Διαφορετικό αποδεικτικό πόρισμα είναι θεμιτό εφόσον αιτιολογείται επαρκώς.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Αυτή η υπόθεση αφορά μία από τις πιο οδυνηρές ιατρικές αμέλειες: τον θάνατο πρόωρου νεογνού από καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων που επρόκειτο να σωθεί. Το Εφετείο επιβεβαιώνει ότι η αμέλεια δεν ήταν σε μία και μόνο αστοχία — ήταν μία σειρά παραλείψεων που η κάθε μία εκ των οποίων, αν είχε αποφευχθεί, θα μπορούσε να αλλάξει την έκβαση.
Ιδιαίτερης σημασίας είναι η κρίση για τον επιφανειοδραστικό παράγοντα: η κλινική παραδέχθηκε ότι αποτελεί ένα από τα τρία βασικά βήματα αντιμετώπισης του Σύνδρομου Αναπνευστικής Δυσχέρειας — και δεν τον χορήγησε ποτέ. Αυτό μόνο του ήταν παράβαση αναγνωρισμένου ιατρικού πρωτοκόλλου.
Σημαντική επίσης η νομική επεξεργασία της σχέσης ποινικής αθώωσης και αστικής ευθύνης. Η ποινική αθώωση υπό βαρύτερο βάρος απόδειξης “πέραν πάσης αμφιβολίας” δεν αποκλείει κατάφαση αδικοπρακτικής ευθύνης με βάση τα αστικά κριτήρια. Η υπόθεση αυτή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αυτοτέλειας των δύο δικαιοδοσιών.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης