Κερατίτιδα Ακανθαμοιβάδας και Απώλεια Όρασης: Ο Άρειος Πάγος Κρίνει Δυσανάλογα Μικρή την Αποζημίωση των €25.000 για Αμέλεια Δύο Οφθαλμιάτρων
Χρόνια χρήστρια φακών επαφής 53 ετών επισκέφθηκε δύο οφθαλμίατρους για ερυθρότητα και πόνο στον αριστερό οφθαλμό. Και οι δύο διέγνωσαν επιπεφυκίτιδα και χορήγησαν κορτικοειδή — αγωγή που επιδεινώνει ενεργά την κερατίτιδα ακανθαμοιβάδας από την οποία πράγματι έπασχε. Τρεις εβδομάδες αργότερα: μεταμόσχευση κερατοειδούς, αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, μόνιμη απώλεια όρασης. Το Εφετείο επιδίκασε €25.000. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι το ποσό αυτό είναι δυσανάλογα μικρό και παρέπεμψε.
Σύνοψη της Υπόθεσης
Στις 11 Νοεμβρίου 2002, γυναίκα 53 ετών με χρόνια χρήση φακών επαφής και υψηλή μυωπία επισκέφθηκε τον πρώτο οφθαλμίατρο για ερυθρότητα, αίσθηση ξένου σώματος και δακρύρροια στον αριστερό οφθαλμό. Διάγνωση: επιπεφυκίτιδα. Θεραπεία: αντιβίωση και κορτικοειδές σε κολλύριο. Τα συμπτώματα όχι μόνο δεν υποχώρησαν — επιδεινώθηκαν. Σε έξι επισκέψεις σε 2 εβδομάδες η κατάσταση χειροτέρευε.
Στις 26 Νοεμβρίου, η ασθενής άλλαξε γιατρό. Ο δεύτερος οφθαλμίατρος, ενημερωμένος για τη μακρά ανεπιτυχή θεραπεία, χορήγησε εκ νέου αγωγή για επιπεφυκίτιδα. Στις 2 Δεκεμβρίου — με έντονο πόνο πλέον — μετέβη επειγόντως σε κρατικό νοσοκομείο. Καλλιέργεια έδειξε κερατίτιδα από ακανθαμοιβάδα. Το νόσημα βρισκόταν ήδη σε όψιμο στάδιο. Ακολούθησαν μεταμόσχευση κερατοειδούς (ανεπιτυχής), αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, δεύτερη μεταμόσχευση (2006). Τελικό αποτέλεσμα: ο αριστερός οφθαλμός διατηρεί μόνο αντίληψη φωτός — λιγότερο από 1/20 οπτική οξύτητα.
Η κερατίτιδα ακανθαμοιβάδας είναι σοβαρή λοίμωξη που συχνά μιμείται επιπεφυκίτιδα στα αρχικά στάδια. Τα κορτικοειδή που χορηγήθηκαν:
- Καταστέλλουν την τοπική άμυνα του οφθαλμού, επιτρέποντας στην ακανθαμοιβάδα να εισβάλει βαθύτερα
- Επιταχύνουν την ανάπτυξη τροφοζωιτών — της ενεργής μορφής του πρωτοζώου
- Μπορεί να μειώνουν τα συμπτώματα φαινομενικά, κρύβοντας την πρόοδο της νόσου
Το 80% των περιπτώσεων κερατίτιδας ακανθαμοιβάδας εμφανίζεται σε χρήστες φακών επαφής — γεγονός γνωστό στην οφθαλμιατρική. Η ενάγουσα ανήκε ρητά σε αυτή την ομάδα υψηλού κινδύνου.
Χρονολογική εξέλιξη
- 11–25 Νοεμβρίου 2002Έξι επισκέψεις στον πρώτο οφθαλμίατρο. Διάγνωση επιπεφυκίτιδας, κορτικοειδές, γάζες. Χωρίς βελτίωση — προοδευτική επιδείνωση. Από 16/11: μείωση όρασης.
- 26–29 Νοεμβρίου 2002Τέσσερις επισκέψεις στον δεύτερο οφθαλμίατρο. Εκ νέου αγωγή για επιπεφυκίτιδα παρά τη γνώση της αποτυχίας της προηγούμενης αγωγής.
- 2 Δεκεμβρίου 2002Επείγουσα μεταφορά σε κρατικό νοσοκομείο. Καλλιέργεια: κερατίτιδα ακανθαμοιβάδας. Νοσηλεία έως 13/12.
- 21–22 Μαρτίου 2003Εκτεταμένη καταστροφή κερατοειδούς — εισαγωγή επείγουσα. Πρώτη μεταμόσχευση κερατοειδούς. Χωρίς βελτίωση όρασης.
- Απρίλιος–Ιούλιος 2003Αποκόλληση αμφιβληστροειδούς. Χειρουργική αποκατάσταση. Υποτροπή — δεύτερη επέμβαση.
- 17 Μαΐου 2006Δεύτερη μεταμόσχευση κερατοειδούς λόγω ανεπάρκειας μοσχεύματος.
- 2011Τελική κατάσταση: αριστερός οφθαλμός — αντίληψη φωτός μόνο (<1/20), γλαύκωμα, μη αναστρέψιμη βλάβη. Δεν συνιστάται τρίτη μεταμόσχευση.
- 2020 — Απόφαση ΑΠΟ ΑΠ κρίνει δυσανάλογα μικρή την αποζημίωση €25.000 και παραπέμπει για επαναπροσδιορισμό.
Νομικά Συμπεράσματα
1. Η αμέλεια και των δύο οφθαλμιάτρων
Και οι δύο γιατροί έσφαλαν — αλλά για διαφορετικούς λόγους. Ο πρώτος: δεν παρέπεμψε για εξειδικευμένες εξετάσεις παρά τη μη βελτίωση επί 2 εβδομάδες σε χρήστρια φακών επαφής. Ο δεύτερος: παρά τη γνώση της αποτυχημένης προηγούμενης αγωγής, επανέλαβε την ίδια διάγνωση χωρίς να αποκλείσει άλλη πάθηση — και χωρίς να παραπέμψει άμεσα.
2. Ο κανόνας lex artis για εμπειρική θεραπεία
Ο πραγματογνώμονας του Εφετείου διέτυπωσε σαφή κανόνα: εμπειρική θεραπεία σε οφθαλμό επιτρέπεται για βραχύ χρονικό διάστημα με αναμενόμενη κλινική βελτίωση. Αν δεν υπάρχει βελτίωση μετά 1–2 εβδομάδες, η εμπειρική αγωγή διακόπτεται και επιβάλλεται άμεση παραπομπή σε εξειδικευμένο κέντρο κερατοειδούς τριτοβάθμιου νοσοκομείου.
3. Το κρίσιμο ζήτημα παραγραφής
Οι γιατροί ισχυρίστηκαν ότι η αγωγή είχε παραγραφεί — ότι η 5ετία έτρεχε από τη διάγνωση της ακανθαμοιβάδας (Δεκέμβριος 2002). Ο ΑΠ επιβεβαίωσε ότι η παραγραφή ξεκινά από τη στιγμή που η ζημία γίνεται προβλεπτή. Η μεταμόσχευση κερατοειδούς (Μάρτιος 2003) ήταν απρόβλεπτη κατά τη διάγνωση — άρα η 5ετία έτρεχε από τον Μάρτιο 2003, και η αγωγή του Δεκεμβρίου 2007 ήταν εμπρόθεσμη.
4. Η αποζημίωση €25.000 κρίθηκε δυσανάλογα μικρή
Ο ΑΠ δέχθηκε την αναίρεση της ασθενούς και έκρινε ότι το Εφετείο παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας. Για γυναίκα 53 ετών που έχασε ουσιαστικά έναν οφθαλμό, που υπέστη τρεις επεμβάσεις, αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, γλαύκωμα, και θα βιώνει τις συνέπειες για το υπόλοιπο της ζωής της, το ποσό των €25.000 υπολείπεται καταφανώς των συνήθων αποζημιώσεων σε ανάλογες περιπτώσεις.
- Χρήστες φακών επαφής με μη-υποχωρούντα συμπτώματα σε 1–2 εβδομάδες: άμεση παραπομπή σε εξειδικευμένο κέντρο κερατοειδούς.
- Κορτικοειδή σε οφθαλμό με επίμονη μη βελτίωση: υψηλός κίνδυνος επιδείνωσης λοίμωξης ακανθαμοιβάδας.
- Ο δεύτερος γιατρός που αναλαμβάνει ασθενή με αποτυχημένη προηγούμενη αγωγή έχει αυξημένη υποχρέωση επαναξιολόγησης.
- Η εμπειρική αγωγή απαιτεί τεκμηριωμένη βελτίωση για να συνεχιστεί.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Αυτή η υπόθεση έχει δύο σημαντικές διαστάσεις. Η πρώτη είναι ιατρική: η κερατίτιδα ακανθαμοιβάδας σε χρήστες φακών επαφής είναι γνωστή νόσος που απαιτεί εγρήγορση. Όταν η αγωγή δεν αποδίδει σε εύλογο διάστημα, ο γιατρός οφείλει να αλλάξει πορεία — όχι να επαναλάβει την ίδια αγωγή.
Η δεύτερη είναι νομική: ο ΑΠ στέλνει σαφές μήνυμα για τα ύψη αποζημίωσης σε περιπτώσεις μόνιμης αναπηρίας. Η απώλεια ουσιαστικά ενός οφθαλμού σε γυναίκα 53 ετών δεν αξίζει €25.000. Η αρχή της αναλογικότητας απαιτεί να αντικατοπτρίζεται στο ποσό η πραγματική βαρύτητα της βλάβης.
Για ασθενείς που αντιμετωπίζουν παρόμοιες καταστάσεις: η παραγραφή δεν ξεκινά από τη στιγμή που μαθαίνετε για τη νόσο, αλλά από τη στιγμή που εκδηλώνεται η ζημία που δεν ήταν προβλεπτή.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης