Αναισθησιολόγος, Αποτυχία Διασωλήνωσης σε Καισαρική Τομή και Τρίωρη Καθυστέρηση Διακομιδής — Μόνιμη Εγκεφαλική Βλάβη
40χρονη μητέρα υποβάλλεται σε προγραμματισμένη καισαρική τομή σε ιδιωτική μαιευτική κλινική. Ο αναισθησιολόγος επιλέγει γενική αναισθησία, αποτυγχάνει στη διασωλήνωση τρεις φορές, δεν αφυπνίζει την ασθενή και προχωρά με λαρυγγική μάσκα. Μετά το χειρουργείο η ασθενής εμφανίζει δύσπνοια, υποξαιμία και ταχυκαρδία. Ο αναισθησιολόγος για τρεις ώρες παραμένει στην κλινική που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το περιστατικό, αντί να οργανώσει άμεση διακομιδή. Αποτέλεσμα: μόνιμη ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια, φυτική κατάσταση και τελικά θάνατος έξι χρόνια αργότερα. Το Τριμελές Εφετείο Λάρισας επικυρώνει την αμέλεια και επιδικάζει €304.000 συνολικά.
Η Ιστορία της Υπόθεσης
16 Οκτωβρίου 2003: 40χρονη γυναίκα, μητέρα που έχει ξαναγεννήσει με καισαρική τομή στην ίδια κλινική, εισάγεται για προγραμματισμένο τοκετό. Βρίσκεται στην 36η εβδομάδα κύησης, παρουσιάζει διαβήτη κύησης, αλλά κατά τα λοιπά είναι υγιής. Η επέμβαση δεν έχει επείγοντα χαρακτήρα.
Ο αναισθησιολόγος επιλέγει γενική αναισθησία — μέθοδο που εμφανίζει αυξημένους κινδύνους θανάτου της επιτόκου σε σχέση με την περιοχική και εφαρμόζεται όλο και λιγότερο στη μαιευτική πρακτική. Επιπλέον, δεν χορηγεί αντιόξινα φάρμακα πριν από τη ναρκωτική αγωγή — ενέργεια υποχρεωτική για τις εγκύους που θεωρούνται πάντα με γεμάτο στομάχι.
Οι Αμελείς Παραλείψεις του Αναισθησιολόγου
1. Πλημμελής εκτίμηση του αεραγωγού πριν από τη γενική αναισθησία. Ο αναισθησιολόγος δεν εκτίμησε σωστά τις δυσκολίες διασωλήνωσης — ίσως επειδή η προηγούμενη καισαρική είχε περάσει χωρίς πρόβλημα. Η εκτίμηση αυτή είναι υποχρεωτική βήμα πριν από κάθε γενική αναισθησία.
2. Μη χορήγηση αντιόξινων φαρμάκων. Καμία έγκυος δεν θεωρείται με άδειο στομάχι — ο κίνδυνος εισρόφησης γαστρικού περιεχομένου είναι αυξημένος. Η χορήγηση αντιόξινων πριν από τη γενική αναισθησία είναι υποχρεωτικό πρωτόκολλο.
3. Μη αφύπνιση της ασθενούς μετά την αποτυχία διασωλήνωσης. Όταν αποτυγχάνει τρεις φορές, το επόμενο βήμα — σε μη επείγουσα, προγραμματισμένη επέμβαση χωρίς εμβρυϊκή δυσπραγία — είναι η αφύπνιση. Αντ’ αυτού χρησιμοποιεί λαρυγγική μάσκα που αυξάνει τον κίνδυνο εισρόφησης, ιδιαίτερα σε έγκυο στην οποία δεν είχαν δοθεί αντιόξινα.
4. Καθυστέρηση διακομιδής επί 3 ώρες. Από τη στιγμή που η ασθενής εμφανίζει σοβαρά συμπτώματα (δύσπνοια, υποξαιμία, ταχυκαρδία) σε κλινική χωρίς εντατική, εξοπλισμό αερίων αίματος ή δυνατότητα ακτινογραφίας, η μόνη σωστή κίνηση είναι η άμεση διακομιδή. Ο αναισθησιολόγος αντ’ αυτού επιλέγει να καλέσει συναδέλφους — χάνοντας τρεις κρίσιμες ώρες.
Το Εφετείο απέρριψε την ευθύνη του χειρουργού-γυναικολόγου: η διαχείριση της αναισθησίας, η παρακολούθηση ζωτικών λειτουργιών και η ανάνηψη ανήκουν στο πεδίο ευθύνης του αναισθησιολόγου. Ο χειρουργός δεν μπορεί να παρέμβει στις αποφάσεις του αναισθησιολόγου ούτε υποχρεούται να το κάνει — η αρχή της εμπιστοσύνης μεταξύ ειδικοτήτων λειτουργεί και αντίστροφα.
Οι εναγόμενοι ισχυρίστηκαν ότι η βλάβη οφείλεται σε σπάνια μυοκαρδιοπάθεια της λοχείας — νόσο με συχνότητα 1 στις 3.000–15.000 κυήσεις. Το Εφετείο απέρριψε τον ισχυρισμό: η θεαματική βελτίωση του κλάσματος εξώθησης της αριστεράς κοιλίας (από 15–20% σε 60% σε 8 ημέρες) αποκλείει μυοκαρδιοπάθεια. Ο καρδιολόγος της ΜΕΘ κατέθεσε χαρακτηριστικά: «επανήλθε η καρδιά της αλλά δεν επανήλθε ο εγκέφαλος — το πιο πιθανό από υποξαιμία που προήλθε νωρίτερα».
Ο αναισθησιολόγος καταδικάστηκε από το Τριμελές Εφετείο Λάρισας (1435/2011) για ανθρωποκτονία εξ αμελείας — απόφαση που έγινε αμετάκλητη με απόρριψη της αναίρεσης από τον Άρειο Πάγο (1311/2012). Η ποινή ορίστηκε σε 18 μήνες φυλάκισης με τριετή αναστολή. Το αστικό δικαστήριο εκτίμησε την ποινική απόφαση ως αποδεικτικό στοιχείο, χωρίς όμως αυτή να δημιουργεί δεσμευτικό δεδικασμένο.
Αποζημιώσεις
Μετά τον θάνατο της ασθενούς (2009), τα ποσά μεταβιβάστηκαν στους εξ αδιαθέτου κληρονόμους: σύζυγο (2/8) και δύο τέκνα (3/8 έκαστο). Το Εφετείο αύξησε επίσης το κονδύλιο του άρθρου 931 ΑΚ από €50.000 (πρωτόδικα) σε €100.000 — αποδεχόμενο ότι η βλάβη του επαγγελματικού, κοινωνικού και οικογενειακού μέλλοντος της 40χρονης πολιτικού μηχανικού ήταν ολοκληρωτική.
1. Σε μη επείγουσα επέμβαση, αποτυχία διασωλήνωσης σημαίνει αφύπνιση — όχι λαρυγγική μάσκα. Η επιλογή της λαρυγγικής μάσκας μπορεί να είναι επιστημονικά αποδεκτή σε διλημματικές καταστάσεις, αλλά σε εγκυμοσύνη χωρίς αντιόξινα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εισρόφησης.
2. Ο αναισθησιολόγος οφείλει να αναγνωρίζει τα όρια της κλινικής στην οποία εργάζεται. Όταν η κλινική δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ένα περιστατικό που έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά επείγοντος, η πρώτη σκέψη πρέπει να είναι η άμεση διακομιδή — όχι η κλήση συναδέλφων για εκτίμηση.
3. Η διάσταση «χρόνος» είναι κρίσιμη σε υποξαιμία. Κάθε λεπτό καθυστέρησης επαρκούς οξυγόνωσης αυξάνει τον κίνδυνο μόνιμης εγκεφαλικής βλάβης. Τρεις ώρες παρατεταμένης υποξαιμίας σε κλινική χωρίς τα κατάλληλα μέσα είναι αδικαιολόγητες.
4. Το άρθρο 931 ΑΚ προστατεύει αυτοτελώς το μέλλον του ατόμου — ανεξάρτητα από περιουσιακή ζημία. Η αναπηρία μιας 40χρονης επαγγελματία που ανακόπτεται ολοκληρωτικά στην πρώϊμη ηλικία της δικαιολογεί υψηλή παροχή κατ’ άρθρο 931 ΑΚ, χωρίς να απαιτείται απόδειξη συγκεκριμένης περιουσιακής ζημίας.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Η υπόθεση αυτή είναι από τις βαρύτερες στη νομολογία ιατρικής ευθύνης για μαιευτικές επιπλοκές. Η αμέλεια δεν ήταν μία — ήταν αλυσίδα λανθασμένων επιλογών: μη χορήγηση αντιόξινων, μη αφύπνιση μετά την αποτυχημένη διασωλήνωση, και κυρίως η τρίωρη αναμονή σε χώρο που ήταν εκ των πραγμάτων αδύνατο να βοηθήσει.
Ιδιαίτερη νομική σημασία έχει η αυτοτελής αξίωση του άρθρου 931 ΑΚ για μόνιμη αναπηρία. Το Εφετείο αύξησε το σχετικό κονδύλιο στα €100.000 τονίζοντας ότι η αναπηρία ως βλάβη του σώματος έχει αυτοτελή αξία — ανεξάρτητα από το αν ο παθών μπορεί να την αντιληφθεί ή αν υπάρχει αποδεδειγμένη περιουσιακή ζημία.
Αξιοσημείωτο επίσης ότι το Εφετείο απέρριψε εντελώς την ευθύνη του γυναικολόγου-χειρουργού: η αρχή της κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ ειδικοτήτων λειτουργεί και ως «ασπίδα» — ο χειρουργός δεν μπορεί να επέμβει στις αποφάσεις του αναισθησιολόγου, και συνεπώς δεν φέρει ευθύνη για αυτές.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης