Σκωληκοειδίτιδα, Σύνδρομο Guillain-Barré και Παράλειψη Παραπομπής — Ευθύνη Δημόσιου Νοσοκομείου €20.000
Χειρουργείται επιτυχώς για οξεία σκωληκοειδίτιδα σε δημόσιο νοσοκομείο. Παίρνει εξιτήριο χωρίς οδηγίες. Επιστρέφει δύο φορές με έντονα συμπτώματα — κάθε φορά τον στέλνουν σπίτι. Την τρίτη ημέρα καταρρέει στο πάτωμα. Σύνδρομο Guillain-Barré, τετραπάρεση, αμφοτερόπλευρη παράλυση προσωπικού νεύρου. Η επέμβαση ήταν άψογη — αλλά ο θεράπων χειρουργός αμέλησε να παραπέμψει, και το δικαστήριο κρίνει ευθύνη του νοσοκομείου για €20.000.
Το Χρονολόγιο: Επτά Κρίσιμες Ημέρες
- 13 Δεκεμβρίου 2005 — Εισαγωγή ως έκτακτο περιστατικό σε δημόσιο νοσοκομείο με οξεία σκωληκοειδίτιδα. Χειρουργείται την ίδια ημέρα με απόλυτη ιατρική ένδειξη. Η επέμβαση εκτελείται lege artis.
- 15 Δεκεμβρίου 2005 — Εξιτήριο — απύρετος, φυσιολογική πορεία. Χωρίς ιδιαίτερες υποδείξεις ή οδηγίες για τη μετεγχειρητική ανάρρωση.
- 17 Δεκεμβρίου 2005 — Επίσκεψη στον θεράποντα χειρουργό με διήμερες ενοχλήσεις κοιλιακής χώρας και αστάθεια στο βάδισμα. Διάγνωση: «μετεγχειρητικό ψυχολογικό στρες». Επιστροφή στο σπίτι.
- 22 Δεκεμβρίου 2005 — Νέα επίσκεψη με επίταση των ενοχλήσεων, υποβασταζόμενος από συνοδό. Ο χειρουργός αφαιρεί τα ράμματα. Δεν παραγγέλλεται καμία εξέταση, δεν γίνεται παραπομπή. Επιστροφή στο σπίτι.
- 23 Δεκεμβρίου 2005 — Κατάπτωση στο έδαφος. Μεταφορά με ασθενοφόρο. Παραπομπή σε νευρολογικό τμήμα (Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός). Διάγνωση: τετραπάρεση και αμφοτερόπλευρη διπληγία προσωπικού νεύρου από σύνδρομο Guillain-Barré.
Σπάνιο νευρολογικό σύνδρομο ανοσολογικής αιτιολογίας (0,5–2 περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους ετησίως). Συχνά εμφανίζεται μετά από λοίμωξη αναπνευστικού ή γαστρεντερικού — αλλά δεν αποτελεί επιπλοκή χειρουργικής επέμβασης και δεν συνδέεται με τεχνική εγχείρησης ή αποστείρωση εργαλείων. Δεν μπορεί να προληφθεί. Η διάγνωσή του είναι αποστολή νευρολόγου.
Η Κρίσιμη Διάκριση: Άψογη Επέμβαση, Αμελής Παρακολούθηση
Και οι δύο πραγματογνώμονες που διόρισε το δικαστήριο συμφώνησαν: η σκωληκοειδεκτομή ήταν άψογη, το σύνδρομο Guillain-Barré δεν οφείλεται στη νοσηλεία ούτε σε νοσοκομειακή λοίμωξη και δεν ήταν δυνατό να προβλεφθεί εκ των προτέρων.
Ωστόσο, ο πραγματογνώμων παθολόγος επεσήμανε κάτι που έγινε αποδεκτό από το δικαστήριο: όταν ο ασθενής επισκέφθηκε τον θεράποντα χειρουργό στις 17 και 22 Δεκεμβρίου με συμπτώματα που δεν δικαιολογούνταν από μετεγχειρητική εξέλιξη τυπικής σκωληκοειδεκτομής, ο χειρουργός όφειλε — αφού απέκλεισε χειρουργικές επιπλοκές — να παραπέμψει τον ασθενή σε άλλη ειδικότητα για περαιτέρω διερεύνηση.
Ο χειρουργός — αφού απέκλεισε τις τυπικές μετεγχειρητικές επιπλοκές (λοίμωξη χειρουργικού πεδίου, ενδοκοιλιακό απόστημα, πυλαιοφλεβίτιδα) — έπρεπε να παραπέμψει τον ασθενή σε παθολόγο ή γενικό ιατρό, που με τη σειρά του θα τον παρέπεμπε σε νευρολόγο. Αντί αυτού, το εκτίμησε ως ψυχολογικό στρες και τον απέπεμψε. Αυτή η παράλειψη παραπομπής αποτελεί παράβαση του κώδικα ιατρικής δεοντολογίας.
Το δικαστήριο δέχθηκε ότι, παρόλο που το σύνδρομο δεν θα είχε αποτραπεί με έγκαιρη παραπομπή, η πορεία του θα ήταν σαφώς καλύτερη. Η έγκαιρη νευρολογική παρέμβαση θα είχε περιορίσει την έκταση της βλάβης και θα είχε μειώσει τις μακροχρόνιες συνέπειες. Αυτός ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ παράλειψης και επιδείνωσης αρκεί για να θεμελιωθεί η ευθύνη.
Το Νομικό Πλαίσιο: Δημόσιο Νοσοκομείο — Διοικητικά Δικαστήρια
Η υπόθεση αυτή εκδικάστηκε από διοικητικά δικαστήρια — όχι πολιτικά — γιατί το νοσοκομείο δημόσιο νοσοκομείο είναι ΝΠΔΔ. Ο νομικός τίτλος ευθύνης είναι το άρθρο 105 ΕισΝΑΚ: το Δημόσιο και τα ΝΠΔΔ ευθύνονται για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων τους κατά την άσκηση της δημόσιας εξουσίας — ανεξαρτήτως υπαιτιότητας του οργάνου.
1. Επιτυχής επέμβαση δεν απαλλάσσει από ευθύνη μετεγχειρητικής παρακολούθησης. Ο χειρουργός που αποκλείει επιπλοκές της ιδίας του πράξης οφείλει — όταν τα συμπτώματα παραμένουν — να διερευνήσει άλλες αιτίες ή να παραπέμψει στην αρμόδια ειδικότητα. Η αδράνεια ισοδυναμεί με αμέλεια.
2. Η παράλειψη παραπομπής θεμελιώνει ευθύνη ακόμα και αν η ίδια η νόσος δεν θα είχε αποτραπεί. Αρκεί να αποδειχθεί ότι η έγκαιρη παραπομπή θα είχε βελτιώσει την πορεία της νόσου ή περιορίσει τις συνέπειές της. Ο αιτιώδης σύνδεσμος εντοπίζεται στην επιδείνωση — όχι απαραίτητα στην πρόκληση της αρχικής νόσου.
3. Η ευθύνη δημόσιου νοσοκομείου για ιατρικό σφάλμα είναι αντικειμενική. Κατά το άρθρο 105 ΕισΝΑΚ δεν απαιτείται υπαιτιότητα του ιατρού-οργάνου. Αρκεί η παράνομη πράξη ή παράλειψη, η ζημία και ο αιτιώδης σύνδεσμος.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Η απόφαση είναι σημαντική για τρεις λόγους που αφορούν τόσο δημόσια όσο και ιδιωτικά νοσοκομεία.
Πρώτον, η διάκριση μεταξύ «επιτυχούς επέμβασης» και «ολοκληρωμένης ιατρικής φροντίδας» είναι κεντρική. Η ευθύνη ενός χειρουργού δεν περιορίζεται στη χειρουργική πράξη — εκτείνεται και στην αρμόδια μετεγχειρητική αξιολόγηση. Όταν ο ασθενής επιστρέφει με συμπτώματα που ο χειρουργός δεν μπορεί να εξηγήσει εντός της δικής του ειδικότητας, η παραπομπή δεν είναι επιλογή — είναι υποχρέωση.
Δεύτερον, η αντιμετώπιση του αιτιώδους συνδέσμου είναι νομολογιακά σημαντική: δεν απαιτείται να αποδειχθεί ότι η έγκαιρη παραπομπή θα είχε αποτρέψει εντελώς τη νόσο. Αρκεί να αποδειχθεί ότι θα είχε βελτιώσει την έκβαση. Αυτό διευρύνει σημαντικά τις υποθέσεις στις οποίες μπορεί να θεμελιωθεί ευθύνη.
Τρίτον, για ασθενείς δημόσιων νοσοκομείων: η αγωγή ασκείται ενώπιον διοικητικών δικαστηρίων βάσει άρθρου 105 ΕισΝΑΚ.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης