Κοιλιοπλαστική, Πρόωρη Αφαίρεση Παροχετεύσεων και Οδήγηση Την Επόμενη Μέρα — Ύγρωμα, Δύσμορφες Ουλές, Συνυπαιτιότητα 70/30
Γυναίκα υποβάλλεται σε κοιλιοπλαστική από πλαστική χειρουργό στη Λάρισα. Η χειρουργός αφαιρεί τις παροχετεύσεις πρόωρα και δεν χορηγεί την απαιτούμενη ειδική ζώνη κατά την έξοδο. Η ασθενής, παρά ρητές οδηγίες για κλινοστατισμό μίας εβδομάδας, οδηγεί μόνη της για τέσσερις ώρες στην Αθήνα την επόμενη ημέρα. Ακολουθεί ύγρωμα, στρεβλή τομή, δύσμορφες ουλές και νέα επέμβαση σε αθηναϊκή κλινική. Το Εφετείο Λάρισας κατανέμει την ευθύνη: 70% στην ασθενή, 30% στη χειρουργό — και επιδικάζει €7.000.
Τι Είναι η Κοιλιοπλαστική και Γιατί Η Αποθεραπεία Είναι Κρίσιμη
Η κοιλιοπλαστική είναι επέμβαση κατά την οποία αποκολλάται το δέρμα της κοιλιακής χώρας, αναδιατάσσονται και ενισχύονται οι χαλαροί κοιλιακοί μύες με ράμματα, και αφαιρείται η περίσσια δέρματος. Η αποκόλληση δέρματος από τους μύες διατέμνει αναγκαστικά τα λεμφαγγεία που βρίσκονται μεταξύ τους. Αυτή η διατομή παράγει ορώδες υγρό, το οποίο πρέπει να παροχετευτεί ή να απορροφηθεί — και για να γίνει αυτό, δεν πρέπει να δημιουργούνται κενά μεταξύ δέρματος και μυών.
Τρεις πρακτικές είναι κλινικά αποδεδειγμένες για την αποφυγή υγρώματος μετά από κοιλιοπλαστική: πρώτον, περιορισμός κινητικότητας για μία περίπου εβδομάδα (επιτρέπεται μόνο βάδιση μικρών αποστάσεων και τουαλέτα)· δεύτερον, τοποθέτηση παροχέτευσης αμέσως μετά την επέμβαση, η οποία αφαιρείται μετά την τέταρτη ημέρα· τρίτον, εφαρμογή ειδικής συμπιεστικής ζώνης (κορσέ), που ο ασθενής φοράει συνεχώς για τέσσερις έως έξι εβδομάδες. Η ζώνη αυτή λειτουργεί ακριβώς όπως ο γύψος σε κάταγμα: αναγκάζει το δέρμα να κολλήσει επάνω στους μύες, αφαιρώντας τα κενά όπου συγκεντρώνεται υγρό.
Το Χρονολόγιο: Τι Έγινε και Πότε
- Μάιος 2003 — Η ασθενής, συμφωνεί με την πλαστική χειρουργό για ανόρθωση στήθους. Η πρώτη επέμβαση εκτελείται στις 6 Μαΐου 2003 σε ιδιωτική κλινική της Λάρισας. Εξιτήριο στις 8 Μαΐου.
- Ιούνιος 2003 — Πριν ολοκληρωθεί η ίαση από την πρώτη επέμβαση και πριν αποκτήσει σαφή εικόνα για το αποτέλεσμά της, η χειρουργός πείθει την ασθενή να υποβληθεί και σε κοιλιοπλαστική για τη διόρθωση ραγάδων από κυήσεις. Η ασθενής συναινεί.
- 25 Ιουνίου 2003 — Κοιλιοπλαστική στην ίδια κλινική.
- 27 Ιουνίου 2003 (Παρασκευή) — Εξιτήριο. Η χειρουργός αφαιρεί τις παροχετεύσεις κατά την έξοδο — δηλαδή την τρίτη ημέρα από την επέμβαση, ενώ ο κανόνας ορίζει αφαίρεση μετά την τέταρτη. Αντί για ειδική συμπιεστική ζώνη, εφαρμόζεται μόνο ελαστικός επίδεσμος Tensoplast. Η χειρουργός συστήνει στην ασθενή κλινοστατισμό μίας εβδομάδας με μόνο ήπια δραστηριότητα.
- 28 Ιουνίου 2003 (Σάββατο) — Η ασθενής αποφασίζει να επιστρέψει στην Αθήνα. Πηγαίνει στο ιατρείο της χειρουργού για αλλαγή γαζών. Η χειρουργός εκφράζει αντιρρήσεις για τη μετακίνηση. Παρ’ όλα αυτά, η ασθενής οδηγεί μόνη της από τη Λάρισα στην Αθήνα — τέσσερις ώρες περίπου, χωρίς ενδιάμεσα διαλείμματα. Η θέση οδήγησης δυσχεραίνει ακριβώς τη συγκόλληση δέρματος-μυών που η κοιλιοπλαστική απαιτεί.
- 30 Ιουνίου 2003 (Δευτέρα) — Η χειρουργός μεταβαίνει στην Αθήνα και εκτελεί νέα αλλαγή. Κατά την επίσκεψη αυτή δεν διαπιστώνεται επιπλοκή. Το βράδυ όμως η ασθενής αρχίζει να αισθάνεται έντονο πόνο στην κοιλιακή χώρα και υγρό αρχίζει να εξέρχεται από την εγχειρητική τομή.
- 5 Ιουλίου 2003 (Σάββατο) — Η χειρουργός επισκέπτεται εκ νέου την ασθενή στην Αθήνα. Διαπιστώνεται ύγρωμα στα κοιλιακά τοιχώματα. Εκτελείται τομή επί τόπου για παροχέτευση του υγρού.
- 20 Απριλίου 2005 — Η ασθενής υποβάλλεται σε νέα επέμβαση σε ιδιωτική κλινική της Αθήνας (μίνι κοιλιοπλαστική κάτω από τον ομφαλό) για αντιμετώπιση των δύσμορφων ουλών.
Τα Δύο Ιατρικά Σφάλματα της Χειρουργού
Το δικαστήριο εντόπισε δύο αυτοτελείς παραλείψεις της χειρουργού, οι οποίες — σε συνδυασμό με τη συμπεριφορά της ασθενούς — οδήγησαν στο τελικό αποτέλεσμα.
Πρώτο σφάλμα — πρόωρη αφαίρεση παροχετεύσεων. Η αφαίρεση των παροχετεύσεων έγινε κατά την έξοδο από την κλινική, δηλαδή την τρίτη ημέρα από την επέμβαση. Ο αναγνωρισμένος κανόνας ορίζει αφαίρεση μετά την τέταρτη ημέρα. Αυτή η πρόωρη αφαίρεση σήμαινε ότι το ορώδες υγρό που παράγεται φυσιολογικά δεν είχε διέξοδο — και όταν η ασθενής κινήθηκε έντονα, το υγρό δεν μπορούσε πλέον να παροχετευτεί.
Δεύτερο σφάλμα — μη χορήγηση ειδικής συμπιεστικής ζώνης. Η χειρουργός εφάρμοσε μόνο ελαστικό επίδεσμο Tensoplast — ο οποίος δεν παρέχει την απαιτούμενη ομοιόμορφη και συνεχή συμπίεση. Η ειδική ζώνη (κορσέ), που πρέπει να φοριέται συνεχώς για τέσσερις έως έξι εβδομάδες και να παραγγέλλεται πριν την επέμβαση βάσει του σώματος του ασθενούς, δεν χορηγήθηκε. Χωρίς αυτή, το δέρμα δεν αποκτά την αναγκαία στήριξη για να κολλήσει ομοιόμορφα επάνω στους μύες.
Κάθε ένα από τα δύο σφάλματα θα ήταν από μόνο του επαρκές για να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο υγρώματος. Μαζί, και σε συνδυασμό με τη μετακίνηση της ασθενούς, δημιούργησαν τις συνθήκες για τη συσσώρευση υγρού: η πρόωρη αφαίρεση παροχέτευσης έκλεισε τη διέξοδο, ενώ η απουσία ζώνης άφησε ελεύθερο χώρο για τη συγκέντρωσή του.
Η Συνυπαιτιότητα: Πώς Κατανέμει το Δικαστήριο την Ευθύνη
Το δικαστήριο εφάρμοσε τη ρύθμιση του άρθρου 300 ΑΚ περί συντρέχοντος πταίσματος. Η ανάλυση έγινε σε δύο επίπεδα:
Παρά ρητή σύσταση κλινοστατισμού μίας εβδομάδας, οδήγησε μόνη της από τη Λάρισα στην Αθήνα την επόμενη μέρα από το εξιτήριο.
Η διαδρομή διήρκεσε τέσσερις ώρες χωρίς ενδιάμεσα διαλείμματα — η καθιστή θέση οδήγησης αποτελεί ιδανική συνθήκη για συσσώρευση υγρού.
Η χειρουργός εξέφρασε ρητά τις αντιρρήσεις της στο ιατρείο το Σάββατο το πρωί — η ασθενής έφυγε παρ’ όλα αυτά.
Αφαίρεσε τις παροχετεύσεις την τρίτη ημέρα — μία ημέρα νωρίτερα από ό,τι ορίζει ο κανόνας.
Δεν χορήγησε ειδική ζώνη κατά την έξοδο, αρκούμενη στον ελαστικό επίδεσμο Tensoplast που δεν παρέχει ισοδύναμη συμπίεση.
Χωρίς αυτές τις παραλείψεις, η ζημία θα ήταν λιγότερο πιθανή ακόμα και αν η ασθενής κινήθηκε.
1. Η μη χορήγηση ειδικής συμπιεστικής ζώνης μετά από κοιλιοπλαστική αποτελεί παράβαση αναγνωρισμένων κανόνων ιατρικής επιστήμης. Ο ελαστικός επίδεσμος δεν υποκαθιστά τη λειτουργία της ειδικής ζώνης. Η χορήγησή της δεν είναι προαιρετική — αποτελεί τυπική υποχρέωση της ιατρικής πρακτικής μετά από κοιλιοπλαστική.
2. Η ρητή και αποδεδειγμένη παράβαση ιατρικών οδηγιών από τον ασθενή μειώνει σημαντικά την αποζημίωση βάσει άρθρου 300 ΑΚ. Η ασθενής γνώριζε τις οδηγίες, οι αντιρρήσεις της χειρουργού ήταν ρητές και καταγεγραμμένες, και η απόφαση για μετακίνηση ήταν αποκλειστικά δική της. Αυτό οδήγησε σε 70% ποσοστό συνυπαιτιότητας — ασυνήθιστα υψηλό.
3. Στις πλαστικές επεμβάσεις η ευθύνη του ιατρού δεν αίρεται λόγω παράβασης οδηγιών από τον ασθενή — μειώνεται μόνο. Ακόμα και όταν ο ασθενής συμβάλλει καθοριστικά στη βλάβη, η χειρουργός παραμένει υπεύθυνη για τις δικές της παραλείψεις. Η συνυπαιτιότητα κατανέμει — δεν αίρει — την ιατρική ευθύνη.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Η απόφαση αυτή είναι από τις πιο διδακτικές για τη λειτουργία του συντρέχοντος πταίσματος στις αγωγές ιατρικής ευθύνης. Η κατανομή 70/30 είναι ασυνήθιστα δυσμενής για την ασθενή — και αυτό αντικατοπτρίζει πόσο σοβαρά το δικαστήριο αξιολόγησε την παράβαση των ιατρικών οδηγιών.
Νομικά, ωστόσο, το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης είναι η αναγνώριση ότι τα δύο ιατρικά σφάλματα — πρόωρη αφαίρεση παροχετεύσεων και μη χορήγηση ζώνης — ήταν αρκετά για να θεμελιώσουν ευθύνη, ανεξαρτήτως της συμπεριφοράς της ασθενούς. Αν δεν υπήρχαν αυτά τα σφάλματα, η ζημία από την οδήγηση θα ήταν μάλλον λιγότερο σοβαρή ή και αποφεύξιμη.
Υπάρχει και μία διαδικαστική πτυχή που αξίζει προσοχή: το εφετείο επικύρωσε το πρωτόδικο αποτέλεσμα αντικαθιστώντας μερικώς την αιτιολογία. Αυτό επιτρέπεται ρητά από το άρθρο 534 ΚΠολΔ και δείχνει ότι το δικαστήριο δεύτερου βαθμού μπορεί να διορθώσει το σκεπτικό χωρίς να αλλάξει το αποτέλεσμα — η έκβαση για τον διάδικο παραμένει η ίδια.
Τέλος, η υπόθεση θέτει ένα ζήτημα που αναδύεται συχνά στις πλαστικές επεμβάσεις: η απόφαση για την κοιλιοπλαστική ελήφθη πριν ακόμη ολοκληρωθεί η ίαση από την πρώτη επέμβαση, και σε μεγάλο βαθμό κατόπιν πειθούς της χειρουργού. Το στοιχείο αυτό, αν και δεν θεμελίωσε ξεχωριστή ευθύνη, αποτελεί παράγοντα που οι ιατροί αισθητικής χειρουργικής οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη κατά τη λήψη της συναίνεσης.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης