Αδιάγνωστη Διάτρηση Στομάχου, Πρόωρη Διακοπή Αντιβίωσης Εν Μέσω Πυρετού — Δύο Αμέλειες, Ένας Θάνατος
38χρονη με ιστορικό αδιαχείριστου έλκους δωδεκαδακτύλου προσέρχεται δύο φορές στα εξωτερικά ιατρεία με έντονους κοιλιακούς πόνους. Οι παθολόγοι δεν διενεργούν ακτινοσκόπηση, δεν διαγιγνώσκουν τη διάτρηση, την αποπέμπουν. Ιδιώτης γαστρεντερολόγος τη διαγιγνώσκει δύο μέρες αργότερα. Χειρουργείο με πενθήμερη καθυστέρηση — εικόνα «παραμελημένης διάτρησης». Μετεγχειρητικά, ο διευθυντής της κλινικής διακόπτει αντιβίωση εν μέσω συνεχούς πυρετού. Σηψαιμία, σηπτικό shock, θάνατος. Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Πατρών αναγνώρισε ευθύνη νοσοκομείου και για τις δύο αμέλειες.
Το Χρονολόγιο: Δύο Εβδομάδες Λαθών
- 6 Σεπτεμβρίου 1991, πρωί (9:30) — Η ασθενής προσέρχεται στα εξωτερικά ιατρεία με έντονους κοιλιακούς πόνους. Ειδικευόμενη παθολόγος διαγιγνώσκει «επιγαστραλγία» και την αποπέμπει με σύσταση επιστροφής αν επιμείνουν οι πόνοι.
- 6 Σεπτεμβρίου 1991, απόγευμα (17:00) — Επιστρέφει με δυνατότερους πόνους. Εισαγωγή στην Παθολογική Κλινική. Τοποθέτηση ορού. Παρακολούθηση από εφημερεύοντα παθολόγο Παρασκευή και Σάββατο, από άλλη εφημερεύουσα παθολόγο Κυριακή. Σε κανένα σημείο δεν γίνεται ακτινοσκόπηση ή ακτινογραφία θώρακα-κοιλίας σε όρθια θέση.
- 9 Σεπτεμβρίου 1991, Δευτέρα — Ο διευθυντής της Παθολογικής Κλινικής χορηγεί εξιτήριο με σύσταση επανέλευσης για γαστροσκόπηση.
- 11 Σεπτεμβρίου 1991, πρωί (10:30) — Επανεκδήλωση πόνων. Επίσκεψη σε ιδιώτη γαστρεντερολόγο: διαγιγνώσκει διάτρηση στομάχου και παραπέμπει επειγόντως στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ρίου.
- 11 Σεπτεμβρίου 1991, βράδυ (22:45) — Χειρουργική επέμβαση στο ίδιο νοσοκομείο. Η εικόνα είναι σοκαριστική: «παραμελημένη διάτρηση στομάχου», σοκολατόχρουν και πυώδες υγρό. Οι χειρουργοί εκτιμούν ότι η διάτρηση «είχε επισυμβεί τουλάχιστον προ πενθημέρου». Λόγω «σαθρότητας των ιστών» έγινε μόνο απλή συρραφή.
- 12–16 Σεπτεμβρίου — Μετεγχειρητική παρακολούθηση. Συνεχής πυρετός: 38,4°C, 38,4°C, 37,7°C, 38°C, 38°C. Χορήγηση αντιβίωσης.
- 17 Σεπτεμβρίου — Ο διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής διακόπτει αντιβίωση. Θερμοκρασία 37,8°C.
- 18–21 Σεπτεμβρίου — Επιπλοκές: «γαστροπληγικός εμετός», επανατοποθέτηση Levin, τοποθέτηση υποκλείδιου καθετήρα.
- 22–25 Σεπτεμβρίου — Επιστροφή πυρετού από 22/9. Εργαστηριακός έλεγχος: χαμηλό κάλιο, λευκοκυτάρωση. Επαναχορήγηση αντιβίωσης από 23/9. Ούτε υπερηχογράφημα ούτε αξονική τομογραφία.
- 26 Σεπτεμβρίου — Διακομιδή στην Αθήνα. Η ασθενής φτάνει «συγχυτική σε κατάσταση σηπτικού shock, χαμηλή αρτηριακή πίεση». Αξονική τομογραφία: πλευριτική συλλογή αριστερά, περιηπατική και υφηπατική συλλογή. Χειρουργείο.
- 4 Οκτωβρίου 1991 — Θάνατος από αναπνευστική ανεπάρκεια λόγω σηπτικού shock.
Οι Δύο Αυτοτελείς Αμέλειες
Πρώτη αμέλεια — η μη διάγνωση της διάτρησης. Κατά την ιατρική επιστήμη, βασική εξέταση για τη διαπίστωση διάτρησης στομάχου είναι η ακτινογραφία θώρακα-κοιλίας σε όρθια θέση. Ασθενής 38 ετών, με γνωστό ιστορικό αδιαχείριστου έλκους δωδεκαδακτύλου, που προσέρχεται δύο φορές σε μία ημέρα με έντονους κοιλιακούς πόνους και νοσηλεύεται χωρίς αυτή η εξέταση να διενεργηθεί, παρέχει αδιάψευστη απόδειξη αμέλειας. Η διάτρηση είχε ήδη συμβεί κατά την εισαγωγή — το σοκολατόχρουν πυώδες υγρό στο χειρουργείο πέντε μέρες αργότερα το επιβεβαιώνει.
Δεύτερη αμέλεια — η πρόωρη διακοπή αντιβίωσης. Η ασθενής μετεγχειρίστηκε μετά από βαριά λοίμωξη (πυώδες υγρό). Βρισκόταν σε συνεχή πυρετό: από 37,7°C έως 38,4°C για έξι συναπτές ημέρες. Ο διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής διέκοψε την αντιβίωση στη 17η Σεπτεμβρίου με θερμοκρασία 37,8°C — και χωρίς να έχει πραγματοποιηθεί ούτε υπερηχογράφημα ούτε αξονική τομογραφία. Το δικαστήριο χαρακτήρισε τη διακοπή «πρόωρη και μη ενδεδειγμένη» που θα είχε αποφύγει κάθε συνετός και επιμελής γιατρός.
Η Ένορκη Διοικητική Εξέταση που διενεργήθηκε δεν κατέληξε σε ευθύνη ιατρών — αλλά περιείχε σοβαρά ευρήματα: ο διευθυντής της Παθολογικής Κλινικής «προσπάθησε να αποπροσανατολίσει την ΕΔΕ καταθέτοντας ακτινογραφία άλλης ασθενούς αντί της Π.Γ.» και προέβη σε «ψευδή στοιχεία». Επίσης τα ευρήματα της εγχείρησης (που δεν αξιολογήθηκαν επαρκώς στην ποινική δίκη) ήταν καθοριστικά: «παραμελημένη διάτρηση» από πενθήμερο, «σοκολατόχρουν και πυώδες υγρό». Το δικαστήριο αξιολόγησε αυτά ανεξάρτητα από την αθωωτική ποινική απόφαση.
Γιατί Δεν Δέσμευε η Αθωωτική Ποινική Απόφαση
Οι εναγόμενοι επικαλέστηκαν την αμετάκλητη αθωωτική απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Πατρών. Το διοικητικό δικαστήριο την απέρριψε ως δεσμευτική — και εξήγησε γιατί.
Κατά το άρθρο 5 §2 ΚΔΔ, η ποινική αθώωση δεν δεσμεύει το διοικητικό δικαστήριο. Επιπλέον, η αθώωση στηρίχθηκε σε ελλιπή αποδεικτική διαδικασία: δεν είχαν εξεταστεί ως μάρτυρες οι χειρουργοί που έκαναν την επέμβαση — άρα δεν αξιολογήθηκε επαρκώς η εικόνα «παραμελημένης διάτρησης» που αυτοί περιέγραψαν. Επίσης δεν αξιολογήθηκε η κρίσιμη διακοπή αντιβίωσης στις 17 Σεπτεμβρίου.
Το νοσοκομείο ισχυρίστηκε ότι η ασθενής έπασχε από καρκίνο ορθού που εξασθένισε την άμυνα του οργανισμού. Το δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό: κατά τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης, η αιτιολόγηση καρκίνου προϋποθέτει ιστολογική εξέταση — η οποία δεν έγινε ποτέ. Η αναφορά στο πιστοποιητικό θανάτου δεν αρκεί. Επίσης, δεν μπορεί να γίνεται λόγος για εξασθένιση άμυνας σε ασθενή που πριν από τα περιστατικά αυτά δεν είχε κανένα άλλο πρόβλημα υγείας εκτός από το έλκος.
1. Σε ασθενή με γνωστό ιστορικό έλκους που προσέρχεται με έντονους κοιλιακούς πόνους, η ακτινογραφία θώρακα-κοιλίας σε όρθια θέση για αποκλεισμό διάτρησης είναι βασική υποχρέωση ιατρικής επιστήμης. Η παράλειψή της, ανεξαρτήτως άλλων εξετάσεων, συνιστά αυτοτελή παράβαση κανόνων ιατρικής επιστήμης.
2. Η διακοπή αντιβίωσης σε μετεγχειρητικό ασθενή με προεγχειρητική βαριά λοίμωξη και συνεχιζόμενο πυρετό είναι πρόωρη και αντίθετη στους ιατρικούς κανόνες. Ο πυρετός αποτελεί κλινική ένδειξη συνεχιζόμενης λοίμωξης. Η αντιβίωση δεν διακόπτεται αφηρημένα βάσει χρόνου αλλά βάσει κλινικής εικόνας.
3. Αθωωτική ποινική απόφαση δεν δεσμεύει το διοικητικό δικαστήριο — και αποδεικτικά ελλείμματα της ποινικής δίκης μπορούν να αναπληρωθούν στην αστική. Η μη εξέταση κρίσιμων μαρτύρων (χειρουργών) στην ποινική δίκη και η μη αξιολόγηση κρίσιμων πραγματικών περιστατικών (διακοπή αντιβίωσης) επιτρέπουν στο διοικητικό δικαστήριο να καταλήξει σε διαφορετική κρίση.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Η απόφαση αυτή είναι διδακτική σε πολλά επίπεδα. Το πρώτο είναι η ανεξαρτησία αστικής και ποινικής δίκης: η αθώωση στο ποινικό δεν κλείνει αυτόματα την αστική υπόθεση. Τα κριτήρια είναι διαφορετικά — ο ποινικός δικαστής απαιτεί αδιάστατη βεβαιότητα, ο αστικός κρίνει με πιθανολόγηση. Εδώ μάλιστα η ποινική αθώωση είχε αποδεικτικά κενά που το διοικητικό δικαστήριο ανέδειξε.
Το δεύτερο αφορά τη χρήση του ίδιου του ιατρικού αρχείου ως αποδεικτικού μέσου κατά των εναγομένων. Το Δελτίο Νοσηλείας κατέγραφε ότι η διάτρηση είχε επισυμβεί «τουλάχιστον προ πενθημέρου» — δηλαδή οι ίδιοι οι χειρουργοί βεβαίωναν ότι η διάτρηση ήδη υπήρχε κατά τη νοσηλεία στην Παθολογική. Η παρατήρηση αυτή, καταγεγραμμένη σε ανύποπτο χρόνο, ήταν ισχυρότερη από οποιαδήποτε μεταγενέστερη μαρτυρία.
Το τρίτο αφορά τη διακοπή αντιβίωσης: η καταγραφή θερμομέτρησης τρεις φορές ημερησίως — που προσκομίστηκε από το νοσοκομείο ως τεκμήριο καλής παρακολούθησης — έγινε τελικά απόδειξη κατά του νοσοκομείου. Η τεκμηρίωση του συνεχούς πυρετού πριν τη διακοπή αντιβίωσης ήταν αδύνατο να αντικρουστεί.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης