Καρδιοχειρουργός — Μόλυνση από Σταφυλόκοκκο Τρεις Μήνες μετά την Έξοδο, Χειρουργός Ενήργησε Σωστά
Ασθενής υποβάλλεται σε επέμβαση ανοιχτής καρδιάς για στένωση μιτροειδούς βαλβίδας και ανεπάρκεια αορτής. Η μετεγχειρητική πορεία είναι άριστη. Εξέρχεται με τριπλές αρνητικές καλλιέργειες αίματος. Τρεις μήνες αργότερα — διάστημα κατά το οποίο έχει αναλάβει βαριές σωματικές εργασίες — εμφανίζεται μόλυνση από σταφυλόκοκκο, υποβάλλεται σε νέα επέμβαση και πεθαίνει. Η οικογένεια αποδίδει ευθύνη στον καρδιοχειρουργό. Το Πρωτοδικείο Αθηνών απορρίπτει: ο χειρουργός ενήργησε lege artis σε κάθε στάδιο και δεν αποδείχθηκε αιτιώδης σύνδεσμος.
Η Χρονολογία — Νοσηλεία και Μεταγενέστερη Εξέλιξη
Ο ασθενής είχε υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση στο Λονδίνο το 1975 για διάνοιξη μιτροειδούς βαλβίδας. Στις 26.4.1991 εξετάσεις κατέδειξαν υποτροπή: σοβαρή στένωση μιτροειδούς και ανεπάρκεια αορτής. Κρίθηκε αναγκαία νέα επέμβαση.
- 7.4.1992 — Εισαγωγή στην κλινική. Πλήρεις προεγχειρητικές εξετάσεις αίματος και ούρων.
- 8.4.1992 — Επέμβαση ανοιχτής καρδιάς: αντικατάσταση μιτροειδούς βαλβίδας και αντιμετώπιση ανεπάρκειας αορτής. Μεταφορά στη ΜΕΘ — εξετάσεις αίματος, ούρων, πηκτικότητας.
- 9.4.1992 — Έξοδος από ΜΕΘ. Μεταφορά σε δωμάτιο. Οδηγίες: δίαιτα, αντιβιοτικά, οξυγόνο, φυσιοθεραπεία, ΗΚΓ, γενική αίματος.
- 15.4.1992 — Καλλιέργεια αίματος: αρνητική. Επαναληφθείσα τρεις φορές για ασφαλέστερο αποτέλεσμα — κανένας μικροοργανισμός.
- 16.4.1992 — Εξιτήριο: «ικανοποιητική πορεία». Ιατρικό σημείωμα για δια βίου αντιπηκτική αγωγή.
- Απρίλιος–Μάιος 1992 — Παρακολούθηση πηκτικότητας και ρύθμιση αντιπηκτικής αγωγής από τον χειρουργό επί ένα μήνα. Στη συνέχεια ανέλαβε προσωπικός καρδιολόγος.
- Καλοκαίρι 1992 — Ο ασθενής αναλαμβάνει ξυλουργικές εργασίες οικοδομής του σπιτιού του — βαριά σωματική κόπωση.
- Πριν τα μέσα Ιουλίου 1992 — Ο καρδιολόγος διαπιστώνει υγρά ακροαστικά στη βάση πνεύμονα. Εισαγωγή σε νοσοκομείο — ανάπτυξη σταφυλόκοκκου αρνητικού στη μηκτινάση.
- Χειρουργική επέμβαση — Θάνατος.
Τι Έκανε Σωστά ο Χειρουργός — Αναλυτικά
Το Δικαστήριο καταγράφει αναλυτικά κάθε ενέργεια του ιατρού και δεν βρίσκει παράλειψη σε κανένα στάδιο:
- Προεγχειρητικές εξετάσεις αίματος και ούρων πριν την εισαγωγή
- Εξετάσεις αίματος, ούρων και πηκτικότητας κατά τη νοσηλεία στη ΜΕΘ
- Πλήρεις οδηγίες για μετεγχειρητική αγωγή: δίαιτα, αντιβιοτικά, οξυγόνο, φυσιοθεραπεία, ΗΚΓ, γενική αίματος
- Καλλιέργεια αίματος πριν την έξοδο — αρνητική, επαναληφθείσα τρεις φορές για ασφαλέστερο αποτέλεσμα
- Παρακολούθηση πηκτικότητας και ρύθμιση αντιπηκτικής αγωγής επί ένα μήνα μετά την έξοδο
- Επίσκεψη στο νοσοκομείο μετά από παράκληση της συζύγου — ενημέρωση θεραπόντων ιατρών για το ιστορικό του ασθενούς
Ο ασθενής εξήλθε στις 16 Απριλίου 1992 με τριπλές αρνητικές καλλιέργειες. Ο σταφυλόκοκκος διαπιστώθηκε «πριν από τα μέσα Ιουλίου 1992» — δηλαδή τρεις μήνες αργότερα. Στο διάστημα αυτό ο ασθενής είχε αναλάβει ξυλουργικές εργασίες οικοδομής. Δεν αποδεικνύεται ότι η μόλυνση είχε εγκατασταθεί κατά τη νοσηλεία στην κλινική — το χρονικό και βιοτικό κενό αποκόπτουν τον αιτιώδη σύνδεσμο.
Οι Τρεις Ισχυρισμοί των Εναγόντων — και η Απόρριψή τους
Η σύζυγος του θανόντος προέβαλε τρεις ισχυρισμούς αμέλειας: ο χειρουργός δεν παρέτεινε τη νοσηλεία, δεν χορήγησε επαρκή αντιβίωση, και δεν επέδειξε ενδιαφέρον κατά τις επισκέψεις μετά την έξοδο.
Το Δικαστήριο απέρριψε και τους τρεις ισχυρισμούς με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία: τα αρχεία κατέδειχναν πλήρη αντιβιοτική κάλυψη, ανά ημέρα αρνητικές εξετάσεις, και παρακολούθηση της πηκτικότητας μετά την έξοδο. Η επίσκεψη στο νέο νοσοκομείο — μετά από παράκληση της οικογένειας — αποτελεί στοιχείο επαγγελματικής μέριμνας, όχι αναγνώρισης ευθύνης.
Είχε εκδοθεί προδικαστική απόφαση που διέταζε πραγματογνωμοσύνη για το αν ο θάνατος επήλθε από νοσοκομειακή μόλυνση. Το Δικαστήριο ανακάλεσε την απόφαση αυτή: η κατάσταση του σώματος χρόνια μετά τον θάνατο ήταν «παρωχημένη και αλλοιωθείσα» — η πραγματογνωμοσύνη δεν θα μπορούσε πλέον να αποδώσει χρήσιμα αποτελέσματα. Η ανάκληση βασίστηκε στη διάταξη του ΚΠολΔ 309 που επιτρέπει ανάκληση μη οριστικής απόφασης οποτεδήποτε πριν από την έκδοση οριστικής.
1. Αρνητική καλλιέργεια αίματος κατά την έξοδο — ιδίως επαναληφθείσα τρεις φορές — αποδεικνύει απουσία μόλυνσης κατά τη νοσηλεία. Η τριπλή επανάληψη αποτελεί ένδειξη ιδιαίτερης επιμέλειας και ενισχύει σημαντικά τη θέση του χειρουργού.
2. Μόλυνση που εμφανίζεται τρεις μήνες μετά την έξοδο, σε ασθενή που έχει αναπτύξει ανεξάρτητη έντονη σωματική δραστηριότητα, δεν τεκμαίρεται νοσοκομειακής προέλευσης. Ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ νοσηλείας και μόλυνσης πρέπει να αποδεικνύεται — δεν συνάγεται αυτόματα από τη χρονική ακολουθία.
3. Ο χειρουργός που επισκέπτεται τον ασθενή σε άλλο νοσοκομείο και ενημερώνει τους νέους θεράποντες επιδεικνύει ιατρική μέριμνα — δεν αναγνωρίζει ευθύνη. Συνεργασία με άλλους ιατρούς και ανταπόκριση στις ανάγκες της οικογένειας είναι στοιχεία επαγγελματικής ευσυνειδησίας.
4. Πραγματογνωμοσύνη για παρωχημένη κατάσταση που δεν υφίσταται πλέον δεν διατάσσεται — και προδικαστική απόφαση που τη διέταξε ανακαλείται. Η πραγματογνωμοσύνη αποσκοπεί στη διάγνωση υφιστάμενης κατάστασης — όχι σε ιστορική διερεύνηση αλλοιωθέντος αποδεικτικού υλικού.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Η απόφαση αυτή αναδεικνύει ένα ζήτημα που επανέρχεται σε πολλές υποθέσεις μετεγχειρητικών επιπλοκών: πότε η μόλυνση αποδεικνύεται ότι συνέβη κατά τη νοσηλεία — και πότε όχι. Η λογική της χρονικής ακολουθίας («χειρουργήθηκε εκεί, άρα η μόλυνση είναι δική τους») δεν αρκεί για τη θεμελίωση αδικοπραξίας. Το βάρος απόδειξης του αιτιώδους συνδέσμου βαρύνει τον ενάγοντα — και εδώ δεν αποδείχθηκε.
Το Δικαστήριο δίνει ιδιαίτερο βάρος σε τρεις παράγοντες που μαζί αποκόπτουν τον αιτιώδη σύνδεσμο: πρώτον, η τριπλή αρνητική καλλιέργεια κατά την έξοδο — η τριπλή επανάληψη δεν ήταν τυχαία αλλά πράξη επιμέλειας που αποδεικνύει απουσία μόλυνσης εκείνη τη στιγμή. Δεύτερον, το χρονικό κενό τριών μηνών — ένα ολόκληρο τρίμηνο κατά το οποίο ο ασθενής έζησε ανεξάρτητα. Τρίτον, οι βαριές σωματικές εργασίες στο διάστημα αυτό — που αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου λοίμωξης.
Αξίζει επίσης η ανάλυση του ζητήματος της ανάκλησης της πραγματογνωμοσύνης. Το Δικαστήριο δεν αρνείται τη διενέργειά της επειδή δεν χρειάζεται — αλλά επειδή δεν μπορεί να αποδώσει χρήσιμα αποτελέσματα. Η δικαστική ανάκληση προδικαστικής απόφασης κατά ΚΠολΔ 309 είναι μεθοδολογικά σημαντική: το Δικαστήριο δεν είναι δεσμευμένο από τις δικές του μη οριστικές αποφάσεις αν η πραγματικότητα έχει αλλάξει.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης