Γυναικολόγος, Αναισθησιολόγος, Ατονία Μήτρας μετά Φυσιολογικό Τοκετό και Θάνατος Λεχώνας — Εφετείο Λάρισας 2020
33χρονη γυναίκα γεννά το δεύτερο παιδί της με φυσιολογικό τοκετό σε ιδιωτική κλινική. Αμέσως μετά εκδηλώνεται ατονία μήτρας με αιμορραγία. Παρά τις ιατρικές ενέργειες, δεν επιτυγχάνεται εγκαίρως η αιμόσταση, η διακομιδή στο δημόσιο νοσοκομείο καθυστερεί και η γυναίκα φτάνει με διάχυτη ενδοαγγειακή πήξη και πολυοργανική ανεπάρκεια. Πεθαίνει πέντε μήνες αργότερα. Αφήνει πίσω της σύζυγο, δύο ανήλικα κορίτσια — το νεότερο γεννήθηκε εκείνη την ημέρα — γονείς και αδελφές. Το Εφετείο Λάρισας επικυρώνει την αμέλεια γυναικολόγου και αναισθησιολόγου και επιδικάζει υψηλή χρηματική ικανοποίηση.
Η Ιστορία της Υπόθεσης
Νοέμβριος 2009: 33χρονη γυναίκα εισάγεται σε ιδιωτική μαιευτική κλινική για τοκετό. Η γυναικολόγος που την παρακολουθούσε καθ’ όλη την κύηση είναι παρούσα. Τοκετός φυσιολογικός με επισκληρίδια αναισθησία. Το μωρό γεννιέται υγιές.
Οι Τέσσερις Αμελείς Παραλείψεις
| Παράλειψη | Τι έπρεπε να γίνει |
|---|---|
| α) Καθυστέρηση αντιμετώπισης ατονίας (Γυναικολόγος) | Από τις 10:30 έως τις 13:30 παρήλθαν τρεις ώρες. Έπρεπε να εξαντληθούν ταχύτερα τα συντηρητικά μέσα και να επιλεγεί νωρίτερα η υστερεκτομία — έσχατο αλλά σωτήριο μέσο. |
| β) Καθυστέρηση διακομιδής (Γυναικολόγος & Αναισθησιολόγος) | Η ιδιωτική κλινική δεν διέθετε μικροβιολογικό εργαστήριο και κέντρο αιμοδοσίας. Έπρεπε να αποφασιστεί η διακομιδή πολύ νωρίτερα — μετά την εκδήλωση της αιμορραγίας ή έστω αμέσως μετά την υστερεκτομία. |
| γ) Ανεπαρκής αιματολογικός έλεγχος (Γυναικολόγος & Αναισθησιολόγος) | Από τις 07:30 έως τις 12:47 (πέντε ώρες) δεν έγινε καμία αιματολογική εξέταση, παρά τη διαρκή αιμορραγία. Έπρεπε να γίνονται συχνότερα ώστε να εκτιμάται η εξέλιξη. |
| δ) Καθυστέρηση χορήγησης αίματος (Γυναικολόγος & Αναισθησιολόγος) | Αίτηση αίματος και πλάσματος έγινε μόλις στις 12:30 — δύο ώρες μετά την εκδήλωση αιμορραγίας. Η έγκαιρη χορήγηση θα μπορούσε να αποτρέψει τη διάχυτη ενδοαγγειακή πήξη. |
Το Εφετείο διευκρίνισε ότι η επιλογή της γυναικολόγου να μην προχωρήσει αμέσως σε υστερεκτομία ήταν ιατρικώς ορθή: η αρχική αιμορραγία δεν ήταν ραγδαία, η νεαρή ηλικία της ασθενούς (33 ετών) καθιστούσε την αφαίρεση της μήτρας εξαιρετικά βαριά επέμβαση. Η αμέλεια δεν ήταν στην επιλογή της μεθόδου, αλλά στον ρυθμό με τον οποίο εξαντλήθηκαν τα υπόλοιπα μέσα και ελήφθη η απόφαση υστερεκτομίας.
Ο αναισθησιολόγος ισχυρίστηκε ότι ευθύνη του ήταν μόνο η χορήγηση αναισθησίας. Το Εφετείο το απέρριψε: ως επιληφθείς αναισθησιολόγος κατά τον τοκετό και τις επακόλουθες επεμβάσεις ήταν υπεύθυνος για τη διατήρηση των ζωτικών λειτουργιών — συμπεριλαμβανομένης της αιμοδυναμικής κατάστασης — και για την ανάνηψη μετεγχειρητικά. Η ασθενής παρέμεινε στο χειρουργείο καθ’ όλη τη διάρκεια, χωρίς να μεταφερθεί σε θάλαμο.
Αποζημιώσεις — Μεταρρύθμιση από το Εφετείο
Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο επιδίκασε υψηλότερα ποσά. Το Εφετείο τα μεταρρύθμισε προς τα κάτω εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας:
Επιπλέον: αποζημίωση λόγω στέρησης υπηρεσιών σε σύζυγο (€200/μήνα) και ανήλικα τέκνα (€250/μήνα το καθένα) για χρονικό διάστημα από το θάνατο έως 31.12.2015.
Η μικρότερη κόρη γεννήθηκε εκείνη την ημέρα. Δεν πρόλαβε ποτέ να γνωρίσει τη μητέρα της. Το Εφετείο, εφαρμόζοντας πάγια νομολογία, επιδίκασε χρηματική ικανοποίηση και για αυτήν: είναι βέβαιο ότι θα βιώσει τον ψυχικό πόνο αργότερα, όταν θα αντιληφθεί την έλλειψη της μητέρας της — ιδίως στην προσχολική και σχολική ηλικία.
1. Η αιτιώδης συνάφεια υπάρχει ακόμη και αν η επιπλοκή ήταν αναμενόμενη. Ο ισχυρισμός ότι η διάχυτη ενδοαγγειακή πήξη θα επερχόταν εν πάση περιπτώσει απορρίπτεται. Αν η ασθενής είχε διακομιστεί εγκαίρως, θα υπήρχε πιθανότητα πρόληψης.
2. Ο αναισθησιολόγος φέρει συγκλίνουσα ευθύνη με τον χειρουργό. Η αρχή της εμπιστοσύνης μεταξύ ειδικοτήτων δεν απαλλάσσει τον αναισθησιολόγο από την υποχρέωση παρακολούθησης της αιμοδυναμικής κατάστασης της ασθενούς.
3. Κλινική χωρίς μικροβιολογικό εργαστήριο και κέντρο αιμοδοσίας οφείλει να διακομίζει εγκαίρως. Η εξάρτηση από εξωτερικά εργαστήρια δεν αποτελεί δικαιολογία για καθυστέρηση — αντίθετα, επιβάλλει ταχύτερη λήψη απόφασης διακομιδής.
4. Το νεογέννητο βρέφος δικαιούται χρηματική ικανοποίηση για μελλοντική ψυχική οδύνη. Η ψυχική βλάβη που θα βιωθεί αργότερα αποκαθίσταται ήδη από την αγωγή, σύμφωνα με τη δυνατότητα αποκατάστασης μελλοντικής ζημίας.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Αυτή η υπόθεση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα: μια γυναίκα 33 ετών πεθαίνει ενώ γεννά το δεύτερο παιδί της — παιδί που δεν θα τη γνωρίσει ποτέ. Η ατονία μήτρας είναι γνωστή επιπλοκή του τοκετού. Ο θάνατος δεν ήταν αναπόφευκτος: ήταν αποτέλεσμα καθυστερήσεων.
Το Εφετείο Λάρισας, επιβεβαιώνοντας και την ποινική καταδίκη των ιατρών, θέτει σαφές πρότυπο: σε περίπτωση εμμένουσας αιμορραγίας μετά τοκετό, η διαχείριση πρέπει να είναι ταχεία και αποφασιστική — τόσο ως προς τις θεραπευτικές επιλογές όσο και ως προς την απόφαση για μεταφορά σε νοσοκομείο με πλήρη υποδομή.
Σημαντική επίσης η κρίση για τον αναισθησιολόγο: η αντίληψη ότι ο ρόλος του περιορίζεται στη νάρκωση είναι λανθασμένη. Στον τοκετό με επιπλοκές, ο αναισθησιολόγος είναι συνυπεύθυνος για την εξέλιξη της αιμοδυναμικής κατάστασης της ασθενούς. Αυτό αποτελεί ουσιώδη κανόνα για την κατανομή ευθύνης σε χειρουργικές ομάδες.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης