Επέμβαση Παχυσαρκίας — Τέσσερις Τραυματισμοί, Μη Εντοπισμός Ρήξης Παχέος Εντέρου, Καθυστερημένη Επανεπέμβαση και Θάνατος 46χρονης
46χρονη με νοσογόνο παχυσαρκία εισάγεται για προγραμματισμένη λαπαροσκοπική επιμήκη γαστρεκτομή στο Νοσοκομείο. Κατά την εισαγωγή του χειρουργικού εξαρτήματος προκαλούνται τρεις τραυματισμοί — αορτής, λεπτού εντέρου, επιπλόου — που αντιμετωπίζονται επειγόντως. Ένας τέταρτος τραυματισμός, ρήξη του εγκαρσίου κόλου, δεν εντοπίζεται. Τρεις ημέρες αργότερα αξονική τομογραφία δείχνει παθογνωμικά ευρήματα περιτονίτιδας — αξιολογούνται εσφαλμένα ως συμβατά με το χειρουργείο. Η επανεπέμβαση καθυστερεί τρεις ακόμη ημέρες. Η ασθενής πεθαίνει από κοπρανώδη περιτονίτιδα, σηψαιμική καταπληξία και πολυοργανική ανεπάρκεια. Διοικητικό Εφετείο Ιωαννίνων 2019: €60.000 σε κάθε γονέα — νοσοκομείο ευθύνεται κατά άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ.
Η Χρονολογία — Από την Επέμβαση στον Θάνατο
- 4.12.2014 — Εισαγωγή. Προεγχειρητικός έλεγχος χωρίς παθολογικά ευρήματα. Ιστορικό: υποθυρεοειδισμός, σακχαρώδης διαβήτης, ταχυσφυγμία.
- 5.12.2014, 09:20 — Έναρξη λαπαροσκοπικής επέμβασης υπό γενική αναισθησία. Κατά την εισαγωγή χειρουργικού εξαρτήματος με κάμερα 30ο αδυναμία εμφύσησης αερίου CO₂ λόγω παχυσαρκίας.
- 5.12.2014 — Αιφνίδια πτώση τελοεκπνευστικού CO₂ και αρτηριακής πίεσης. Αναρρόφηση αίματος. Άμεση μετατροπή σε επείγουσα λαπαροτομία. Ανευρίσκονται και αποκαθίστανται τρεις τραυματισμοί. Ο 4ος τραυματισμός δεν εντοπίζεται.
- 5.12.2014, 13:30 — Ασθενής διασωληνωμένη στη ΜΕΘ υπό μηχανική αναπνοή, καταστολή, αγγειοδραστικά. Υψηλός πυρετός έως 40°C από εισαγωγή.
- 6–9.12.2014 — Αποκατάσταση κλινικών παραμέτρων. Αποσωλήνωση στις 8.12 — αλλά αδυναμία διατήρησης αυτόματης αναπνοής, εκ νέου μηχανική υποστήριξη. Υψηλός πυρετός, αυξημένοι φλεγμονώδεις δείκτες.
- 10.12.2014 — Τριπλή αξονική τομογραφία εγκεφάλου, θώρακα, κοιλίας. Ευρήματα κοιλίας: ενδοπεριτοναϊκές συλλογές, εγκυστωμένες συλλογές με αέρα, ρυπαρότητα περιτοναϊκού λίπους. Αξιολογούνται εσφαλμένα ως συμβατά με το προηγούμενο χειρουργείο — όχι ως παθογνωμικά στοιχεία περιτονίτιδας.
- 10–12.12.2014 — Ιατροί ΜΕΘ ζητούν επανεπέμβαση από τον θεράποντα χειρουργό. Δεν αποφασίζεται.
- 13.12.2014 — Επιδείνωση. Αποφασίζεται ερευνητική λαπαροτομία. Ευρήματα: ρυπαρό περιτοναϊκό υγρό, ψευδομεμβράνες, μικρή οπή στη μεσότητα εγκαρσίου κόλου. Εκτομή εγκαρσίου, δύο κολοστομίες, έκπλυση.
- 19.12.2014 — Νέα χειρουργική διερεύνηση τραύματος.
- 19.12.2014, 18:10 — Θάνατος ασθενούς.
Οι Τέσσερις Τραυματισμοί — Τι Αντιμετωπίστηκε και Τι Χάθηκε
Τραυματισμός με μαζική αιμορραγία. Αναγνωρίστηκε άμεσα. Αποκαταστάθηκε με αγγειακή συρραφή. Αιμορραγία ελέγχθηκε πλήρως.
Διάτρηση με οπές εισόδου-εξόδου στην αρχή της νήστιδας. Αναγνωρίστηκε. Αποκαταστάθηκε με ραφή.
Μικρή οπή επιπλόου. Αναγνωρίστηκε. Συρράφηκε.
Μικρή οπή στη μεσότητα του εγκαρσίου κόλου. Δεν εντοπίστηκε κατά τον «ενδελεχή έλεγχο» πριν το κλείσιμο. Αυτός ο τραυματισμός προκάλεσε κοπρανώδη περιτονίτιδα και τελικά το θάνατο.
Δύο ανεξάρτητες ιατροδικαστικές εκθέσεις νεκροψίας-νεκροτομής κατέληξαν στα ίδια συμπεράσματα: οι πολλαπλοί τραυματισμοί σε διαφορετικές ανατομικές περιοχές υποδηλώνουν εσφαλμένη εγχειρητική τεχνική. Ο 4ος τραυματισμός δεν αντιμετωπίστηκε. Τα ευρήματα της αξονικής της 10ης Δεκεμβρίου ήταν παθογνωμικά περιτονίτιδας. Εάν είχε διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί άμεσα ο 4ος τραυματισμός, ο θάνατος θα είχε αποτραπεί.
Η Τριπλή Αμέλεια — Τρεις Σταθμοί
Το Εφετείο εντοπίζει τρεις διακριτές παραλείψεις που συνδέονται αιτιωδώς με τον θάνατο:
Α. Μη εντοπισμός 4ου τραυματισμού κατά την επέμβαση (5.12.2014): Ο «ενδελεχής έλεγχος σπλάχνων» πριν το κλείσιμο δεν εντόπισε τη ρήξη του εγκαρσίου κόλου. Η κατανομή των τεσσάρων τραυματισμών σε διαφορετικές ανατομικές περιοχές υποδηλώνει εσφαλμένη εγχειρητική τεχνική.
Β. Εσφαλμένη αξιολόγηση αξονικής τομογραφίας (10.12.2014): Τα ευρήματα — ενδοπεριτοναϊκές συλλογές, εγκυστωμένες συλλογές με αέρα, ρυπαρότητα περιτοναϊκού λίπους — είναι παθογνωμικά εν εξελίξει περιτονίτιδας. Ο θεράπων χειρουργός τα αξιολόγησε ως «συμβατά με το προηγούμενο χειρουργείο». Η ίδια η ακτινολόγος είχε επισημάνει «μειωμένη διαγνωστική αξία λόγω παχυσαρκίας» — αυτό δεν απαλλάσσει τον κλινικό ιατρό από υποχρέωση αξιολόγησης.
Γ. Καθυστέρηση επανεπέμβασης (10–13.12.2014): Παρά το υπαρκτό αίτημα των ιατρών της ΜΕΘ για επανέλεγχο από τις 10 Δεκεμβρίου, ο θεράπων χειρουργός δεν αποφάσισε επανεπέμβαση παρά στις 13 Δεκεμβρίου — τρεις ημέρες αργότερα, σε έδαφος ήδη σηπτικής καταπληξίας.
Το νοσοκομείο ισχυρίστηκε: ο τραυματισμός ήταν ακούσιος και δεν αποκλείεται σε λαπαροσκοπικές επεμβάσεις, υπήρξε ενδελεχής έλεγχος, η αξονική είχε μειωμένη αξία λόγω παχυσαρκίας, η αρχική βελτίωση απέτρεπε από τη διάγνωση περιτονίτιδας, και η επανεπέμβαση εγκυμονούσε κινδύνους. Το Δικαστήριο απέρριψε: το πρόβλημα δεν ήταν ο ακούσιος τραυματισμός αλλά ο μη εντοπισμός του, η εσφαλμένη αξιολόγηση αξονικής που είχε παθογνωμικά ευρήματα, και η άρνηση επανεπέμβασης παρά τις εκκλήσεις της ΜΕΘ.
Η Ατομική Ευθύνη του Χειρουργού
Το Δικαστήριο αποδίδει την ευθύνη συγκεκριμένα στον θεράποντα χειρουργό και τη χειρουργική του ομάδα — όχι αόριστα στο νοσοκομείο. Η σύνδεση είναι τριπλή και αθροιστική:
Κατά την επέμβαση: Ο θεράπων χειρουργός ηγείτο της χειρουργικής ομάδας που εκτέλεσε την επέμβαση. Η κατανομή τεσσάρων τραυματισμών σε διαφορετικές ανατομικές περιοχές — αορτή, λεπτό έντερο, επίπλοο, παχύ έντερο — υποδηλώνει εσφαλμένη εγχειρητική τεχνική κατά την εισαγωγή του χειρουργικού εξαρτήματος. Ο τελικός «ενδελεχής έλεγχος» των σπλάχνων πριν το κλείσιμο, τον οποίο ο ίδιος επικαλέστηκε ως επιχείρημα, απέτυχε να εντοπίσει τον 4ο τραυματισμό.
Κατά τη νοσηλεία στη ΜΕΘ: Ο θεράπων χειρουργός επισκεπτόταν την ασθενή δύο έως τρεις φορές ημερησίως και αξιολογούσε την κλινική εικόνα. Όταν η αξονική τομογραφία της 10ης Δεκεμβρίου ανέδειξε παθογνωμικά ευρήματα περιτονίτιδας, εκείνος τα αξιολόγησε ως «συμβατά με το προηγούμενο χειρουργείο» — αρνούμενος επιμόνως την πιθανότητα διαλάθουσας κάκωσης, παρά τα σημεία σηψαιμίας.
Απέναντι στις εκκλήσεις της ΜΕΘ: Οι ιατροί της ΜΕΘ υπέβαλαν αίτημα για χειρουργική επανεκτίμηση ήδη από τις 10 Δεκεμβρίου. Ο θεράπων χειρουργός δεν ανταποκρίθηκε. Αποφάσισε επανεπέμβαση μόνο στις 13 Δεκεμβρίου — όταν η ασθενής ήταν ήδη σε σηπτική καταπληξία, δηλαδή σε κατάσταση που μειώνει δραστικά τις πιθανότητες επιβίωσης οποιουδήποτε επείγοντος χειρουργείου.
Στη διοικητική δίκη η αγωγή στρέφεται κατά του νοσοκομείου — όχι κατά του ιατρού ατομικά. Ωστόσο η ευθύνη του νοσοκομείου κατ’ άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ θεμελιώνεται ακριβώς στις παράνομες παραλείψεις του οργάνου του — δηλαδή του χειρουργού. Το Εφετείο αναγνωρίζει ρητά ότι ο θεράπων χειρουργός «δεν επέδειξε την επιβαλλόμενη από τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης συμπεριφορά» — αυτή η κρίση για την ατομική συμπεριφορά είναι η βάση της συλλογικής ευθύνης του νοσοκομείου.
1. Πολλαπλοί διεγχειρητικοί τραυματισμοί σε διαφορετικές ανατομικές περιοχές υποδηλώνουν εσφαλμένη εγχειρητική τεχνική — δεν αρκεί να αντιμετωπιστεί μέρος τους. Ο ενδελεχής έλεγχος πριν το κλείσιμο είναι υποχρέωση, ιδίως σε εκτεταμένο τραυματισμό.
2. Παθογνωμικά ευρήματα αξονικής για περιτονίτιδα δεν απαλλάσσουν τον κλινικό ιατρό από υποχρέωση αξιολόγησης, ακόμη και αν η εξέταση είχε μειωμένη διαγνωστική αξία. Η παχυσαρκία επιβαρύνει την εξέταση — δεν αίρει την υποχρέωση κλινικής ερμηνείας.
3. Το υπαρκτό αίτημα ιατρών ΜΕΘ για επανεπέμβαση υποχρεώνει τον θεράποντα χειρουργό σε εκτίμηση — όχι σε αδράνεια. Η αναμονή «επιδείνωσης» σε περίπτωση εν εξελίξει περιτονίτιδας χάνει πολύτιμο χρόνο.
4. Η ευθύνη δημόσιου νοσοκομείου κατά άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ δεν απαιτεί διαπίστωση προσωπικού πταίσματος — αρκεί ο παράνομος χαρακτήρας της πράξης ή παράλειψης οργάνου του. Το νοσοκομείο ευθύνεται ακόμη και αν ο χειρουργός εντόπισε και αντιμετώπισε μέρος των επιπλοκών.
Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.
Κεντρικό σφάλμα στην παρούσα απόφαση είναι ο μη εντοπισμός του 4ου τραυματισμού. Το Δικαστήριο δεν θεωρεί ότι ο τραυματισμός ήταν ανεξήγητος — αντίθετα, η κατανομή τεσσάρων τραυματισμών σε διαφορετικές ανατομικές περιοχές από το ίδιο χειρουργικό εξάρτημα δείχνει εσφαλμένη εγχειρητική τεχνική. Και ο τελικός ενδελεχής έλεγχος, που όφειλε να εντοπίσει όλες τις βλάβες, απέτυχε.
Εξίσου σημαντική είναι η κρίση για την αξιολόγηση της αξονικής. Η αντίδραση «τα ευρήματα είναι συμβατά με το χειρουργείο» σε ασθενή με υψηλό πυρετό, σηπτική εικόνα και αίτημα ΜΕΘ για επανεπέμβαση δεν είναι ιατρικά αποδεκτή. Ο κλινικός ιατρός δεν μπορεί να διαβάσει την αξονική αποκομμένα από τη συνολική κλινική εικόνα.
Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης