Μετάγγιση Ασύμβατου Αίματος στο Χειρουργείο: Ο ΑΠ Επικύρωσε Καταδίκη Αναισθησιολόγου — Η Ευθύνη Δεν Εξαντλείται στην Εντολή

Μετάγγιση Ασύμβατου Αίματος στο Χειρουργείο: Ο ΑΠ Επικύρωσε Καταδίκη Αναισθησιολόγου — Η Ευθύνη Επικεφαλής Δεν Εξαντλείται στη Δοθείσα Εντολή

Σε ουρολογική επέμβαση στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών χορηγήθηκαν στον ασθενή 600 ml αίματος ομάδας Α+ αντί της σωστής ομάδας 0+ — αίμα από το κοινό ψυγείο του διπλανού χειρουργείου. Ακολούθησε αιμολυτική αντίδραση, DIC, πολυοργανική ανεπάρκεια, θάνατος. Η αναισθησιολόγος διευθύντρια καταδικάστηκε. Ο ΑΠ απέρριψε αναίρεση: δεν αρκεί να δώσεις εντολή — ευθύνεσαι αν δεν επιβλέψεις την εκτέλεσή της.

Δικαστήριο
Άρειος Πάγος
Ποινικό Τμήμα ΣΤ′ — 2020
Αποτέλεσμα
Απόρριψη αναίρεσης
Επικύρωση καταδίκης
Ποινή
15 μήνες
Αναστολή 3 έτη
Λάθος
Α+ αντί 0+
600ml ασύμβατο αίμα
— ✦ —

Σύνοψη της Υπόθεσης

Ασθενής 47 ετών με καρκίνο ουροδόχου κύστεως υποβλήθηκε σε προγραμματισμένη ριζική κυστεοπροστατεκτομή — θεραπευτική επέμβαση, όχι παρηγορητική. Επικεφαλής αναισθησιολόγος ήταν η διευθύντρια του αναισθησιολογικού τμήματος, με δύο ειδικευόμενες υπό την εποπτεία της.

Κατά τη διάρκεια της επέμβασης εμφανίστηκε αιμορραγία από τρώση λαγονίου αρτηρίας — η οποία αντιμετωπίστηκε επιτυχώς. Η αναισθησιολόγος έδωσε εντολή για μετάγγιση δύο μονάδων αίματος. Το ψυγείο ήταν κοινό με το διπλανό χειρουργείο — κάτι που ήταν γνωστό.

Η μία ειδικευόμενη ανέθεσε την εντολή στην άλλη — νεοεισερχόμενη μόλις ενός μηνός. Αυτή εφάρμοσε τις μονάδες χωρίς τελικό επανέλεγχο ταυτοποίησης. Ήταν το αίμα του ασθενούς της διπλανής αίθουσας: ομάδα Α+ αντί 0+.

Αλυσίδα σφαλμάτων που οδήγησε στον θάνατο
  1. Κοινό ψυγείο δύο χειρουργείων — γνωστός κίνδυνος σύγχυσης ασκών.
  2. Η αναισθησιολόγος έδωσε εντολή αλλά δεν επέβλεψε εκτέλεσή της.
  3. Η εμπειρότερη ειδικευόμενη μετέθεσε την εντολή στην άπειρη χωρίς επίβλεψη.
  4. Η άπειρη εφάρμοσε τις μονάδες χωρίς τελικό επανέλεγχο ομάδας αίματος.
  5. Αιμολυτική αντίδραση → DIC → ακατάσχετη αιμορραγία → πολυοργανική ανεπάρκεια → θάνατος.
— ✦ —

Νομολογιακά Συμπεράσματα

Ο κεντρικός κανόνας: ευθύνη επικεφαλής ειδικευμένου

Κανόνας ΑΠ 1161/2020

Ο επικεφαλής ειδικευμένος ιατρός δεν εξαντλεί την ευθύνη του στη δοθείσα εντολή. Οφείλει να επιβλέψει και την ορθή εκτέλεσή της — ιδίως όταν γνωρίζει τους κινδύνους που εγκυμονεί η διαδικασία.

Η εμπιστοσύνη στους ειδικευόμενους δεν αρκεί και δεν αναιρεί την ευθύνη του ειδικευμένου. Η παρουσία του επικεφαλής στο χώρο επιτείνει — όχι ελαττώνει — την υποχρέωση επίβλεψης.

Οι υπερασπιστικοί ισχυρισμοί που απορρίφθηκαν

Τι είπε η αναισθησιολόγος — και γιατί δεν έγινε δεκτό
Απορρίφθηκε
«Η μετάγγιση είναι νοσηλευτική πράξη.» Ο ΑΠ: η μετάγγιση αίματος είναι ιατρική πράξη κατά τον ΚΙΔ. Η τελική ευθύνη ανήκει στον αναισθησιολόγο ως υπεύθυνο των υγρών του ασθενούς.
Απορρίφθηκε
«Εκείνη τη στιγμή τοποθετούσα σφαγιτιδικό καθετήρα.» Αποδείχθηκε ότι αυτό έγινε αφού ολοκληρώθηκε η μετάγγιση — όχι ταυτόχρονα.
Απορρίφθηκε
«Επικρατούσαν συνθήκες πανικού.» Το χειρουργείο κυλούσε ομαλά κατά την έναρξη μετάγγισης. Το γεγονός ότι υπήρχαν διασταυρωμένες 5 φιάλες δείχνει ότι η ανάγκη μετάγγισης ήταν προβλεπόμενη.
Απορρίφθηκε
«Οι ειδικευόμενες αθωώθηκαν — άρα εγώ δεν ευθύνομαι.» Η αθώωση τρίτων δεν δεσμεύει άλλη δίκη. Κάθε κατηγορούμενος κρίνεται αυτοτελώς κατά τον λόγο της δικής του αμέλειας.

Επίσης: η παράβαση δεν διακόπτεται από τις παραλείψεις των ειδικευόμενων — αυτές συντρέχουν παράλληλα με την αμέλεια της επικεφαλής, δεν την αντικαθιστούν.

— ✦ —
Νομικό Σχόλιο

Αυτή η απόφαση είναι σημαντική για κάθε ειδικευμένο ιατρό που επικεφαλής ομάδας. Το «έδωσα εντολή και θεώρησα ότι θα γίνει σωστά» δεν αρκεί. Ιδίως όταν η αναισθησιολόγος γνώριζε ότι το ψυγείο ήταν κοινό με το διπλανό χειρουργείο και ότι η μετάγγιση ανατέθηκε τελικά σε ειδικευόμενη ενός μόλις μηνός.

Το στοιχείο που ξεχωρίζει: το λάθος ανακαλύφθηκε τυχαία από τη νοσηλεύτρια — όχι από την αναισθησιολόγο ή τις ειδικευόμενες. Αυτό από μόνο του αποκαλύπτει την απουσία επίβλεψης.

Μιχαήλ Νταλαμπίρας · Δικηγόρος · Εξειδίκευση Ιατρικής Ευθύνης

Αντιμετωπίζετε κατηγορία ιατρικής αμέλειας ή υποστήκατε βλάβη από ιατρικό λάθος; Επικοινωνήστε μαζί μας.

Το παρόν άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για εξατομικευμένη νομική καθοδήγηση επικοινωνήστε με το γραφείο μας.